تحلیل محتوای کتاب های درسی ابتدایی از منظر تفکر انتقادی

هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی (پایه های سوم تا ششم) از منظر مولفه های تفکر انتقادی است. با توجه به اهمیت پرورش مهارت های فکری و ذهنی در دوران ابتدایی به عنوان زیربنای یادگیری مادام العمر، این پژوهش تلاش دارد میزان توجه کتاب های درسی به عناصر تفکر انتقادی را مشخص سازد. روش پژوهش از نوع تحلیل محتوای کیفی و کمی است و جامعه آماری شامل کتاب های فارسی، مطالعات اجتماعی، علوم و هدیه های آسمان در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ می باشدمولفه های مورد بررسی شامل استدلال، پرسشگری، داوری منطقی، تحلیل، نتیجه گیری، بازنگری و شواهد است. یافته ها نشان داد که سهم عناصر تفکر انتقادی در محتوای کتاب ها محدود و اغلب سطحی است. بیشترین تمرکز بر انتقال اطلاعات و حافظه محوری بوده و فرصت اندکی برای رشد تفکر انتقادی دانش آموزان فراهم شده است. همچنین، میان کتاب ها نیز تفاوت هایی مشاهده شد؛ به طوری که کتاب علوم بیش از دیگر کتاب ها شامل مولفه های تحلیل و پرسشگری بود.نتیجه پژوهش نشان می دهد که برای پرورش شهروندانی توانمند، خلاق و پرسشگر، بازنگری در محتوای آموزشی و تقویت رویکردهای مبتنی بر تفکر انتقادی در برنامه ریزی درسی ضروری است. این یافته ها می تواند برای مولفان کتاب های درسی، سیاست گذاران آموزشی و معلمان، راهگشای اصلاح محتوا و بهبود روش های تدریس باشد

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، تحلیل محتوا ، کتاب های درسی ابتدایی ، آموزش ابتدایی ، مهارت های شناختی ، برنامه درسی ، استدلال ، پرسشگری ، داوری منطقی ، یادگیری فعال.