معناشناسی دو وصف «انزع» و «بطین» از صفات امیرالمومنین علی(ع)

مفهوم شناسی و واکاوی دلالت های معنایی واژه ها از شیوهای نوگرا در پژوهشهای ادبی است. در روش معناشناسی زاویه جدیدی از مطالعات مفهومی و واژگانی و شبکه معنایی ارایه می شود. محدثان، مورخان و سیره نویسان، اوصاف متعددی را برای امیرالمومنین علی (ع) بیان نموده اند که در میان این اوصاف، دو صفت «انزع» و «بطین» مورد توجه خیلی از پژوهشگران قرارگرفته است. اخیرا یکی از به اصلاح روشنفکران در سخنرانی خود ضمن معنا کردن انزع به «کچل» و بطین به «شکم گنده»، مطالب سخیف و بی ارزشی بیان نموده است که نشان دهنده بی اطلاعی یا کم اطلاعی او از حقیقت معنایی این دو واژه در لغت و زبان عربی است. در این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به کمک منابع روایی و لغوی اصیل، خاستگاه اصلی و دلالت های معنایی این دو وصف مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته است. یافته ها نشان می دهد که: اولا دو صفت انزع و بطین در لغت عرب، از اوصاف ستایشی و ایجابی محسوب می شوند و هیچ گونه بار معنایی منفی ندارند. ثانیا روایاتی که این دو صفت را برای علی (ع) بیان نموده اند عمدتا در مقام بیان اوصاف باطنی و معنوی حضرت می باشند. ثالثا اولین کسی که صفت «انزع بطین» را برای علی (ع) به کار برد، رسول گرامی اسلام (ص) بوده است و فرمود: انزع یعنی بریده شده ی از شرک، و بطین یعنی سرشار و پر شده از علم و دانش.

کلیدواژه ها:

.امام علی(ع) ، صفات انزع و بطین ، معناشناسی ، صفات معنوی