ارزیابی اثرات برنامه های ایمنی شهرداری بر کاهش نرخ حوادث کارگران خدمات شهری

ایمنی شغلی کارگران خدمات شهری یکی از ارکان حیاتی در مدیریت شهری پایدار به شمار می رود، زیرا این گروه در معرض خطرات متعدد از جمله حوادث ترافیکی، سقوط، برخورد با ماشین آلات، مواجهه با مواد خطرناک و فرسایش جسمی ناشی از تکرار حرکات هستند. هدف این پژوهش، ارزیابی اثرات برنامه های ایمنی شهرداری در کاهش نرخ حوادث شغلی نیروهای خدمات شهری، شناسایی علل ریشه ای این حوادث، و ارائه راهکارهای پیشگیرانه مبتنی بر داده های آماری و تحلیل های علمی است.مطالعه حاضر از روش ترکیبی (کمی–کیفی) استفاده کرده و شامل گردآوری داده های حادثه از واحد ایمنی شهرداری طی بازه پنج ساله (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴) می باشد. داده ها شامل نوع حادثه، شدت آسیب، شرایط محیطی، وضعیت تجهیزات و تجربه کاری نیروها بوده است. در بخش کمی، نرخ وقوع حوادث در هر سال محاسبه و تغییرات آن در ارتباط با اجرای برنامه های ایمنی (شامل آموزش های تخصصی، تجهیز نیروها به ابزارهای حفاظت فردی، بهبود علائم هشدار، و پایش های دوره ای) مورد بررسی قرار گرفت. در بخش کیفی، مصاحبه با مسئولان ایمنی، کارگران خدمات شهری و کارشناسان ایمنی صنعتی انجام شد تا برداشت های میدانی و دیدگاه های عملی جمع آوری شود.نتایج آماری نشان داد که پس از اجرای بسته جامع برنامه های ایمنی در سال ۱۴۰۲، نرخ حوادث با شدت متوسط و شدید کاهش چشمگیری داشته است. به عنوان نمونه، نرخ سقوط از ارتفاع و حوادث ناشی از وسایل نقلیه سنگین به ترتیب ۲۷٪ و ۳۳٪ کاهش یافت. همچنین میانگین روزهای از دست رفته کاری ناشی از آسیب ها در دوره پس از اجرای برنامه ها ۲۴٪ کمتر از دوره قبل بوده است.تحلیل علل ریشه ای نشان داد که بخش بزرگی از حوادث ناشی از سه عامل کلیدی است: (۱) عدم آگاهی کافی نسبت به خطرات محیط کار، (۲) ناکافی بودن تجهیزات حفاظت فردی و عدم استفاده صحیح، (۳) کاستی در پایش و نظارت روزانه. اجرای آموزش های هدفمند، بویژه با رویکرد عملی در محل کار، نقش موثری در کاهش خطاهای انسانی داشت. علاوه بر این، جایگزینی تجهیزات فرسوده و نصب سامانه های هشدار هوشمند در نقاط پرخطر، ریسک برخورد و سقوط را کاهش داده است.یکی از یافته های مهم این مطالعه، ضرورت تداوم اقدامات ایمنی و ارزیابی دوره ای اثربخشی آنها بود؛ زیرا کاهش اولیه نرخ حادثه ممکن است در صورت کاهش نظارت یا آموزش، مجددا روند افزایشی پیدا کند. بر این اساس، پیشنهاد می شود که شهرداری ها ضمن پایش مستمر شاخص های ایمنی، از سامانه های هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا (IoT) برای شناسایی شرایط ناایمن بهره بگیرند. این سامانه ها می توانند با ارسال هشدارهای لحظه ای به کارگران و مسئولان ایمنی، مداخله سریع را ممکن سازند.از منظر سیاست گذاری شهری، سرمایه گذاری در ایمنی کارگران خدمات شهری تنها یک الزام قانونی نیست؛ بلکه آثار مثبت اقتصادی نیز دارد، زیرا کاهش حوادث منجر به کاهش هزینه های درمان، کاهش غیبت کاری و افزایش بهره وری نیروی کار می شود. علاوه بر این، ایمنی بالاتر رضایت شغلی نیروها را تقویت کرده و توان جذب و حفظ نیروی انسانی را افزایش می دهد.در جمع بندی، مطالعه حاضر نشان می دهد که اجرای یک بسته جامع اقدامات ایمنی، که ترکیبی از آموزش مستمر، تجهیز مناسب، پایش سیستماتیک و استفاده از فناوری های نوین باشد، قادر است به شکل ملموس نرخ حوادث کارگران خدمات شهری را کاهش دهد. برای پایداری این دستاورد، ضروری است که شهرداری ها این برنامه ها را به عنوان یک سیاست دائمی و پویا، با بازنگری های منظم و تطبیق با تغییرات محیطی و فناوری، در دستور کار نگه دارند.

کلیدواژه ها:

ایمنی شغلی ، کارگران خدمات شهری ، کاهش حوادث کاری ، آموزش ایمنی ، تجهیزات حفاظت فردی ، پایش و نظارت ایمنی ، علل ریشه ای حوادث ، سامانه های هشدار هوشمند