توسعه پایدار شهری: چالش ها و فرصت ها در نظام مدیریت شهری ایران

شهرنشینی سریع در ایران طی دهه های اخیر، چالش های چندبعدی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی ایجاد کرده است. این روند، ناشی از مهاجرت روستا-شهری و تمرکز امکانات در کلان شهرها، منجر به آلودگی هوا، گسترش سکونتگاه های غیررسمی، ترافیک شدید، بحران مسکن و فشار بر منابع طبیعی شده است. مقاله حاضر با هدف بررسی نظام مند این چالش ها و فرصت ها در نظام مدیریت شهری ایران، و ارائه چارچوبی نظری برای تغییر رویکردهای حکمرانی شهری، به تحلیل ابعاد نهادی، ساختاری و فرهنگی می پردازد.این پژوهش از نوع نظری-تحلیلی است و بر پایه روش کیفی و کتابخانه ای، با مرور اسناد و مطالعات داخلی و خارجی، انجام شده است. ادبیات تحقیق شامل تعاریف توسعه پایدار و توسعه پایدار شهری، همراه با نظریه های کلیدی مانند تعادل سه گانه، مشارکت محلی، مدیریت یکپارچه، تمرکزدایی و الگوهای شهری فشرده و کم تراکم است. پیشینه داخلی بر هماهنگی مدیریت شهری تاکید دارد، در حالی که مطالعات خارجی چارچوب های یکپارچه برای مدیریت منابع پیشنهاد می کنند.چارچوب نظری پیشنهادی، توسعه پایدار شهری را به عنوان سیستم چندبعدی با سطوح مفاهیم بنیادین، نظریه های محوری و روابط چالش ها/فرصت ها تعریف می کند. یافته ها نشان می دهد که عدم هماهنگی ابعاد سه گانه، بوروکراسی نهادی و ضعف مشارکت فرهنگی، اصلی ترین موانع هستند، اما فرصت هایی مانند ابزارهای دیجیتال و توسعه زیرساخت های سبز می تواند پایداری را تقویت کند.در نتیجه، دستیابی به شهرهای تاب آور نیازمند بازنگری پارادایم مدیریت از متمرکز به غیرمتمرکز و مشارکتی است. پیشنهاد می شود سیاست گذاران بر آموزش منابع انسانی، اقتصاد چرخشی و مطالعات موردی تمرکز کنند تا کیفیت زندگی شهروندان ارتقا یابد و پایداری نسل های آینده تضمین شود.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار شهری ، مدیریت شهری ، چالش ها و فرصت ها ، حکمرانی شهری