تحلیل فازی میزان آسیب تابش اشعه گاما برای کادر درمان در مراکز پزشکی هسته ای

هدف: پزشکی هسته ای علم استفاده از مواد رادیواکتیو به صورت رادیو دارو در امر تشخیص و درمان بیماری ها می باشد. در پزشکی هسته ای از رادیو ایزوتوپ های ساطع کننده فوتون های گاما جهت تصویربرداری و اسکن از اعضاء بدن جهت درمان استفاده می شود. لذا، باید شرایط استاندارد رعایت گردد تا مزایای استفاده از
آن بسیار بیشتر از مضرات آن باشد. از آنجایی که در حال حاضر حضور کادر درمان در مراکز هسته ای یک امر ضروری است، لذا به دلیل قرارگیری مداوم در برابر خطرات ناشی از اشعه گاما، بسیار آسیب پذیر می باشند. ارزیابی میزان خطر مستلزم تعریف پارامترهای موثر بوده که همراه با عدم قطعیت می باشند. استفاده از منطق فازی به دلیل در نظر گرفتن عدم قطعیت ها، پاسخ بهینه تری نسبت به روش های دیگر خواهد داشت.

مواد و روش ها: در این پژوهش با به کارگیری روش فازی، و به کمک ابزار گرافیکی نرم افزار متلب و تعیین پارامترهای ورودی (استفاده از علائم ایمنی؛ ضخامت دیواره سربی اتاقک پرتوگیری؛ وجود دزیمتر؛ وسایل حفاظت فردی کارکنان درمانی؛ تماس با بیمار دارو گرفته) و همچنین تک پارامتر خروجی (میزان آسیب) مناسب بوده و با تعیین قوانین توسط فرد خبره و سیستم استنتاج فازی ممدانی، مضرات اشعه گاما برای کادر درمان بررسی شد.

یافته ها: نتایج به دست آمده برای ارزیابی مضرات تابش اشعه گاما برای کادر درمان در پنج مرکز پزشکی هسته ای منتخب در شهرهای مختلف ایران با به کارگیری سیستم فازی نشان داد که میزان آسیب بین ۱۰ تا ۱۳ می باشد. مراکزی که مورد بررسی قرار گرفتند، همگی در گستره متوسط ریسک واقع شده اند که در مرکز منتخب شماره (۵)، مقدار ریسک ۱۳ محاسبه شد.

نتیجه گیری: میزان آسیب برای مرکز منتخب شماره (۵) از سایر مراکز بیشتر است. لذا باید همه نکات ایمنی به طور کامل رعایت گردد، در غیر این صورت در درازمدت ممکن است کادر درمان با مشکلات مربوط به تابش اشعه گاما مواجه شوند.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: اشعه گاما ، پزشکی هسته ای ، منطق فازی ، کادر درمان ، سیستم استنتاج فازی ممدانی.