ارزیابی اثر آللوپاتی عصاره دانه و برگ اکالیپتوس (Eucalyptus globulus Labill.) بر جوانه زنی و رشد گندم (Triticum aestivum L.) و علف هرز کیسه کشیش (Capsella bursa-pastoris)

هدف: علف های هرز جزء جدایی ناپذیر اکوسیستم های زراعی و غیر زراعی است که کمیت و کیفیت محصولات کشاورزی را تهدید می کند. بنابراین، برای دستیابی به یک سطح اقتصادی با حداقل استفاده از سموم شیمیایی، بایستی کنترل مناسب علف های هرز براساس برنامه مدیریت تلفیقی و با هدف ترکیب روش های مختلف سازگار با محیط زیست باشد.

مواد و روش ها: آزمایش گلخانه ای در قالب بلوک های کامل تصادفی و آزمایشگاهی به صورت طرح کاملا تصادفی در سال ۱۴۰۲ انجام شد. تیمارها شامل عصاره دانه و برگ اکالیپتوس در غلظت های۲۰، ۴۰، ۶۰، ۸۰ و ۱۰۰ درصد به همراه شاهد (آب مقطر) بود.

یافته ها: غلظت عصاره دانه و برگ اکالیپتوس، همه صفات مورد مطالعه را به طور معنی داری کاهش داد. با افزایش غلظت عصاره، میزان بازدارندگی روند افزایشی داشت. علف هرز کیسه کشیش بیشتر از گندم تحت تاثیر مواد دگرآسیب قرار گرفت و کاهش بیشتری داشت. غلظت ۸۰ و ۱۰۰ درصد عصاره دانه درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، طول اندام های هوایی، طول ریشه چه، وزن خشک اندام های هوایی و وزن خشک ریشه چه علف هرز کیسه کشیش را به طور کامل متوقف کرد. چنین شرایطی نیز در غلظت ۱۰۰ درصد عصاره برگ ایجاد شد. کمترین محتوای کلروفیل کل در علف هرز کیسه کشیش تحت تاثیر غلظت ۱۰۰ درصد عصاره دانه و برگ مشاهده شد. این کاهش در غلظت۸۰ درصد عصاره دانه ۳/۸۶ درصد برآورد گردید.

نتیجه گیری: گیاه دولپه ای کیسه کشیش نسبت به گیاه تک لپه ای گندم به اثرات دگرآسیبی اکالیپتوس حساس تر است. بنابراین، عصاره آبی اکالیپتوس به ویژه دانه، حاوی ترکیبات دگرآسیبی فراوانی است که می توان آن را به عنوان یک علف کش زیستی و همراه با طبیعت معرفی کرد و در آینده در برنامه های مدیریتی تلفیقی علف های هرز به خصوص علف هرز کیسه کشیش قرار داد.

کلیدواژه ها:

آللوپاتی ، اکالیپتوس ، جوانه زنی ، کلروفیل ، گندم ، علف هرز کیسه کشیش.