بررسی مشروعیت و عدم مشروعیت ترور در مخاصمات مسلحانه

امروزه ترور و مسئله مشروعیت یا عدم مشروعیت ،آن به یکی از مباحث مطرح در جامعه بین المللی بدل گردیده است. این موضوع علاوه بر حوزه سیاست، در حقوق بینالملل بشردوستانه یا همان حقوق مخاصمات مسلحانه نیز مورد توجه قرار گرفته است. ذکر این نکته میتواند ضروری باشد که در اصل تعریف اقدامات تروریستی در جنگهای مسلحانه و مخاصمات مسلحانه، اساسا جمعیت غیرنظامی را هدف می.گیرد چراکه طرفین درگیر در هر حمله یا اقدام دیگری که انجام میدهند توان دفاع از خود به صورت مسلحانه را دارند و هر نوع اقدامی که تنها طرفین دیگر علیه طرف دیگری انجام میدهد میتواند به معنی اقدامات تروریستی باشد. به عبارتی به رغم اینکه حقوق بشردوستانه هیچگونه تعریف خاصی از تروریسم را ارائه ننموده است ولی به صراحت بسیاری از اقدامات ارتکاب یافته در قالب اقدامات تروریستی را در زمان جنگ ممنوع می.کند از جمله این ،قواعد کنوانسیونهای چهارگاهه ژنو (۱۹۴۹ (م و پروتکلهای الحاقی به آنها (۱۹۹۷ م) است. مبنای این ممنوعیت را میتوان اصل بنیادین و آمره حقوق بشر دوستانه تحت عنوان اصل تفکیک دانست. اصل تفکیک، یکی از مهمترین دلایلی است که بر عدم مشروعیت ترور ارائه شده است. این اصل سکه ای است که دو رو دارد؛ یک رو تفکیک میان رزمندگان و غیرنظامیان و روی دیگرش تفکیک میان اموال نظامی و اموال غیرنظامی است. این اصل همچنین بر هر دو نوع مخاصمه بین المللی و غیر بین المللی اعمال میشود به طوری که در هر دو زمینه ویژگی عرفی یافته است. به طور کلی بر اساس قواعد حقوق بین الملل بشردوستانه مزیت رزمنده بودن در اجازه داشتن برای کشتن یا مجروح ساختن رزمنده متخاصم و تخریب سایر اهداف نظامی دشمن است لذا نمی توان آنها را به خاطر شرکت در جنگ مجازات یا اعدام ،کرد با این حال آنها نیز مکلف به رعایت حقوق بین الملل بشردوستانه هستند و تفکیک میان رزمندگان و غیر نظامیان ،دشمن یکی از این تکالیف است از نظر مخالفان سیاست ترور هدفمند، حقوق بین الملل بشردوستانه حمله مرگبار را صرفا علیه رزمندگان دشمن مجاز میداند ولی به صورت کلی حمله علیه غیرنظامیان ممنوع است لذا هدف قرار دادن ،غیر نظامیان میتواند نقض نظام حقوق مخاصمت مسلحانه و در واقع ناقض اصل محوری تفکیک باشد. مطابق بند ۳ ماده ۵۱ پروتکل الحاقی اول و بند ۳ ماده ۱۳ پروتکل الحاقی ،دوم غیر نظامیان در مقابل حملات مصون هستند مگر در مدتی که مستقیما در مخاصمات شرکت نمایند. در این خصوص ،نیز طرفداران و مخالفان ترور ،هدفمند اختلافنظر شدیدی پیدا کرده اند؛ مدافعان این سیاست معتقدند که ما غیرنظامی بودن تروریستها را میپذیریم و لیکن آنها غیرنظامی اند که در درگیری ها، مشارکت مستقیم و فعال داشته اند و لذا مصونیت خود را از دست میدهند و لذا در هر زمان و هر جایی که آنها را بتوان یافت، می توان آنها را کشت و این از مصادیق حمله به غیر نظامیان نیست. با توجه به مطالب فوق پژوهش حاضر به بررسی مشروعیت و عدم مشروعیت ترور در مخاصمات مسلحانه، خواهد پرداخت.

کلیدواژه ها:

ترور ، ترور ، هدفمند ، مخاصمات مسلحانه ، مشروعیت