پویایی زنجیره تامین پسته ایران: کاربردی از مدلسازی پویایی شناسی سیستم

پسته یکی از مهم ترین محصولات کشاورزی ایران است که نقش بسزایی در اقتصاد ملی و صادرات غیرنفتی کشور ایفا می کند. این پژوهش با هدف بررسی وضعیت زنجیره تامین پسته، از تولید تا صادرات و ارائه راهکارهایی برای بهبود عملکرد زنجیره تامین انجام شده است. برای این منظور ضمن بررسی ادبیات موضوع و پیشینه داده های تاریخی میزان تولید، برداشت و صادرات پسته خام و فرآوری شده در ایران مورد بررسی قرار گرفت و عوامل درگیر مسئله در چهار زیرسیستم کاشت و برداشت پسته، فرآوری پسته، توزیع و فروش پسته و تقاضا و مصرف پسته شناسایی و ساختاربندی گردید. در ادامه با استفاده از داده های سال های (۱۳۹۲-۱۴۰۱) مدل پویایی سیستم زنجیره تامین در نرم افزار ونسیم طراحی و پس از اعتبارسنجی، شبیه سازی مدل در یک افق ده ساله (۱۴۰۱-۱۴۱۱) صورت گرفت. مبتنی بر نتایج تحلیل حساسیت مدل، سیاست های توسعه زنجیره تامین شناسایی گردید. مبتنی بر سیاست افزایش تولید پسته (کاشت و برداشت) ترکیب سه راهکار شامل استفاده از سیستم های آبیاری تحت فشار و مدیریت بهینه مصرف آب به منظور افزایش بهره وری و تضمین پایداری باغات پسته، استفاده از ارقام مقاوم به خشکی و آفات در تولید پسته به منظور سازگاری با شرایط نامساعد محیطی و نیز اصلاح بذرها و نهال ها از طریق فناوری های پیشرفته در راستای افزایش کمیت و کیفیت محصول و کاهش اتلاف و ضایعات در فرآیند تولید و برداشت پسته با استفاده از تکنیک های نوین برداشت و استفاده از ماشین آلات مدرن پیشنهاد گردید.

کلیدواژه ها:

زنجیره تامین پسته ، تولید باغات پسته ، کاشت و برداشت پسته ، مدل سازی پویایی سیستم