چالش های ادغام اصول حسابداری مشترک در ساختار مالی شهرداری اراک: مطالعه موردی از منظر سازمان شناسی و اقتصاد نهادی

ادغام اصول حسابداری مشترک (Commercial Accounting) در ساختارهای مالی نهادهای دولتی به ویژه شهرداری ها— سال های اخیر به عنوان یکی از راهبردهای بهبود کارایی، شفافیت و تصمیم گیری مالی مطرح شده است. با این حال، تجربه نشان داده است که این فرآیند با چالش های چندبعدی مواجه است که فراتر از مسائل فنی حسابداری است و ریشه در تفاوت های بنیادین ماهیت، اهداف، فرهنگ سازمانی و چارچوب های حقوقی دارد. این پژوهش با رویکرد کیفی-پدیدارشناختی و با استفاده از روش مطالعه موردی، به بررسی عمیق چالش های ادغام اصول حسابداری مشترک در ساختار مالی شهرداری اراک می پردازد. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق با ۱۴ نفر از ذینفعان کلیدی (شامل مدیران مالی، حسابرسان داخلی، اعضای شورای شهر، روسای سازمان های وابسته و کارشناسان برنامه و بودجه)، همراه با تحلیل اسناد سیاستی و فنی (از جمله دستورالعمل های داخلی، سند های بودجه ای و گزارش های عملکردی) جمع آوری شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که چالش های ادغام در چهار سطح اصلی قابل دسته بندی هستند:۱. چالش های حقوقی و نظارتی: تعارض با قانون برنامه های توسعه و الزامات سازمان حسابرسی کل کشور.۲. چالش های ساختاری و فنی: ناسازگاری نرم افزارهای حسابداری (مانند سامانه سنا)، عدم وجود زیرساخت های لازم برای پردازش داده های تعهدی کامل، و تفکیک سلسله مراتبی بودجه ای.۳. چالش های فرهنگی و نیروی انسانی: مقاومت در برابر تغییر، کمبود تخصص در اصول حسابداری مشترک، و گرایش به حفظ وضعیت موجود (Status Quo).۴. چالش های ماهوی و فلسفی: تضاد بین هدف «سودآوری» در حسابداری مشترک و هدف «خدمت رسانی عمومی» در حسابداری دولتی.در نهایت، پژوهش حاضر پیشنهاد می کند که به جای ادغام کامل، از یک رویکرد تطبیقی هوشمند استفاده شود که در آن، اصول حسابداری مشترک تنها در واحدهای درآمدزا و با رعایت چارچوب های قانونی، به صورت تدریجی و آزمایشی اجرا شوند. این رویکرد نه تنها از بروز بحران های سازمانی جلوگیری می کند، بلکه زمینه ساز یادگیری سازمانی و تحول تدریجی در فرهنگ مالی شهرداری اراک خواهد بود.

کلیدواژه ها:

حسابداری مشترک ، شهرداری اراک ، چالش های ادغام ، فرهنگ سازمانی ، ساختار مالی ، حسابداری دولتی ، نرم افزارهای حسابداری ، اقتصاد نهادی ، سازمان شناسی ، سیاست گذاری مالی محلی