نقش معلم و مشاوره مدرسه در پیشگیری از مشکلات روانی-اجتماعی دانش آموزان

در سال های اخیر نقش مدرسه در شکل گیری و حفظ سلامت روانی–اجتماعی دانش آموزان بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در این میان، تعامل هم افزای دو رکن «معلم» و «مشاوره مدرسه» نقشی اساسی در پیشگیری و کنترل بسیاری از آسیب های رفتاری، عاطفی و اجتماعی دارد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی، با هدف بررسی نقش موثر معلمان و مشاوران در کاهش بروز مشکلات روانی–اجتماعی در میان دانش آموزان مقاطع چهارم تا نهم انجام شده است. جامعه آماری شامل ۱۵ دانش آموز (۸ دختر و ۷ پسر) دارای نشانه های اولیه مشکلات هیجانی و رفتاری بود که بر اساس نظر معلمان انتخاب و تحت برنامه های حمایتی مشاوره ای قرار گرفتند. برای گردآوری داده ها از پنج ابزار اصلی شامل مصاحبه نیمه ساختاریافته، مشاهده محیط آموزشی، تحلیل تماتیک گفت وگوها، بررسی پرونده های مشاوره، و مثلث سازی داده ها استفاده شد. نتایج حاصل نشان داد که ارتباط سازنده میان معلمان و مشاوران نقش تعیین کننده ای در شناسایی زودهنگام علائم اضطراب، انزوا، پرخاشگری و افت تحصیلی دارد. همچنین، وجود فضای گفت وگو و اعتماد متقابل بین دانش آموز، معلم و مشاور، بهبود قابل توجهی در سطح تاب آوری و خودپنداره تحصیلی ایجاد کرده است. تحلیل داده ها بر اساس نظریه های یادگیری اجتماعی بندورا، تعامل گرایی ویگوتسکی و رشد اخلاقی دیویس تبیین گردید. یافته ها حاکی از آن است که آموزش مهارت های ارتباطی به معلمان، تقویت همکاری میان نقشی و بازنگری در ساختار مشاوره مدرسه می تواند به عنوان راهکار موثر در ارتقای سلامت روانی–اجتماعی دانش آموزان مطرح شود.

کلیدواژه ها:

معلم ، مشاور مدرسه ، مشکلات روانی–اجتماعی ، سلامت روان ، پیشگیری