تبیین مدل ارتقاء رفتارهای پایدار گردشگران: ( مطالعه موردی ساحل نقره ای هرمز)

رشد سریع گردشگری در مناطق طبیعی، به ویژه سواحل حساس، در کنار فرصت های اقتصادی، فشار بیشتری بر محیط زیست و منابع بومی وارد کرده است. ساحل نقره ای هرمز با ماسه های درخشان و منظر منحصربه فرد، طی سال های اخیر تحت تاثیر رفتارهای ناپایدار گردشگران مانند برداشت ماسه و کانی ها، آسیب به پوشش گیاهی و تغییر منظر طبیعی قرار گرفته است. این روند، علاوه بر کاهش ارزش اکولوژیک و زیبایی بصری، میراث فرهنگی جزیره را نیز تهدید کرده و خلا مدل های بومی مدیریت رفتار پایدار گردشگران را آشکار ساخته است. این پژوهش با هدف ارائه مدلی بومی برای ارتقای رفتار پایدار گردشگران این ساحل انجام شد. چارچوب نظری با تلفیق مدل ارزش–باور–هنجار، مولفه های نظریه رفتار برنامه ریزی شده و هنجار–فعال سازی تدوین گردید. متغیرهایی چون ارزش ها و نگرش های زیست محیطی، آگاهی از پیامدها، هنجار شخصی، اعتماد متقابل و پیوند عاطفی با مقصد شناسایی شدند. روش تحقیق، توصیفی–تحلیلی و پیمایشی بود. داده ها با دو پرسشنامه استاندارد و به صورت آنلاین گردآوری شد. جامعه آماری شامل ۲۱ گردشگر و ۶۵ شهروند دغدغه مند بود و پایایی ابزارها با آلفای کرونباخ بالاتر از ۷/۰ تایید گردید. یافته ها با رویکردهای نوین مانند نظریه پیگیری هدف استدلالی و متاکاگنیتیو؛ هم خوانی دارد که بر پویایی اهداف لحظه ای و خودآگاهی شناختی در تصمیم گیری گردشگران تاکید دارند. همچنین، چارچوب بازاریابی اجتماعی به عنوان مکمل عملی می تواند در جذب گردشگران همسو با ارزش های پایداری به کار رود. هرچند این رویکردها آزمون نشده اند، نتایج ظرفیت الهام بخشی برای طراحی مداخلات آموزشی، فرهنگی و سیاستی را دارد. نتایج نشان داد «آگاهی از پیامدها»، «هنجار شخصی» و «پیوند عاطفی با مقصد» بیشترین نقش را در شکل دهی نیت و رفتار پایدار دارند و «اعتماد متقابل» رابطه میان انتساب مسئولیت و هنجار شخصی را تقویت می کند. مدل پیشنهادی قابلیت به کارگیری در مداخلات آموزشی و فرهنگی، سیاست گذاری مدیریت مقصد و آگاهی بخشی عمومی را داشته و می تواند الگویی بومی برای حفاظت سایر سواحل حساس کشور باشد.

کلیدواژه ها:

رفتار پایدار ، ساحل نقره ای هرمز ، ظرفیت برد ، ارزش-باور-هنجار ، هنجار-فعال سازی ، رفتار برنامه ریزی شده