برسی امکانسنجی استفاده از خیار شرط در عقد ضمان و اثرات آن

بررسی امکان استفاده از خیار شرط در قرارداد ضمان و تحلیل پیامدهای آن، از جمله موضوعات کلیدی در حوزه حقوق تعهدات محسوب می شود. خیار شرط که به طرفین امکان فسخ قرارداد تحت شرایط خاصی را می دهد، در سایر قراردادها مورد استفاده قرار گرفته، اما در زمینه ضمان، کاربرد آن مستلزم ارزیابی دقیق از منظر حقوقی است. ضمان به عنوان یک عقد تعهدآور، به انتقال مسئولیت پرداخت دین از مدیون اصلی به ضامن می پردازد. افزودن خیار شرط به این قرارداد می تواند اثر قابل توجهی بر رابطه حقوقی میان طلبکار، مدیون اصلی و ضامن داشته باشد. به طور خاص، گنجاندن این شرط ممکن است انعطاف پذیری بیشتری به طرفین ارائه دهد، اما از سوی دیگر، ممکن است موجب تزلزل در امنیت و اطمینان طلبکار نسبت به وصول طلب شود. برای ارزیابی این امکان، لازم است ابتدا با اصول و قواعد کلی مربوط به عقد ضمان آشنا شد و سپس سازگاری آن با قواعد خیار شرط مورد تحلیل قرار گیرد. همچنین باید آثار احتمالی این تلفیق، مانند ایجاد پیچیدگی در روابط حقوقی و تاثیرات عملی آن بر اجرای تعهدات، به دقت بررسی شوند. از منظر حقوقی، پذیرش یا عدم پذیرش خیار شرط در این نوع قرارداد بستگی به سیاست کلی نظام حقوقی در مواجهه با نوآوری های قراردادی دارد. بنابراین، ورود خیار شرط به عقد ضمان علاوه بر جنبه های نظری، نیازمند مطالعه دقیق رویه قضایی و نظرات حقوقدانان برای تعیین پیامدهای منطقی و عملی آن خواهد بود. بر همین اساس فقها و حقوقدانان عقود را به عقود لازم و جایز تقسیمبندی نمودهاند که فسخ کردن عقود لازم غیرممکن و فسخ کردن عقود جایز امکانپذیر میباشد. فسخ کردن عقود لازم در جایی ممکن است که خیار برای یکی از طرفین عقد ثابت گردد و یا طرفین بر فسخ آن عقد به توافق و رضایت دست یافته باشند. در برخی عقود مانند عقد نکاح و عقد رهن امکان درج خیار وجود ندارد، اما در برخی عقود این امکان وجود دارد که خیار در آن درج گردد. عقد ضمان نیز از عقودی میباشد که در لازم و جایز بودن آن بین فقها و حقوقدانان بحث و گفتگوی فراوان وجود دارد؛ بنابراین در اینکه آیا در عقد ضمان میتوان خیار شرط درج کرد یا خیر باز هم اختلافاتی وجود دارد. این مقاله که به روش توصیفی- تحلیلی نگارش یافته است. سوال زیادی مطرح است که امکان خیار در عقد ضمان وجود دارد، آثار درج خیار در عقد ضمان چیست؟ در صورت فسخ عقد ضمان طرفین چه تکلیفی دارند؟ سوال اصلی را به این گونه مطرح ساخته است که خیار شرط در عقد ضمان جاری میگردد؟ آفرضیه اصلی بیان میدارد که اصل کلی این است که خیار شرط در عقد ضمان جاری میگردد.

کلیدواژه ها:

عقود ، خیار شرط ، عقود لازم و جایز ، عقد ضمان