ارزیابی مطلوبیت ساختار و بافت شهر قزوین از دیدگاه ساکنین منطقه ۳ شهر قزوین در انطباق با مولفه ها و شاخص های زمینه گرایی کالبدی

زمینه گرایی در شهرسازی رویکردی برای هماهنگی طرح های شهری با ویژگی های فیزیکی، تاریخی، و اجتماعی یک مکان است که در پاسخ به چالش های شهرسازی مدرن، مانند بی هویتی و ناهماهنگی فضایی، مورد توجه واقع شد. این مفهوم در ایران اغلب در سطح نظری باقی مانده و کاربرد عملی آن کمتر بررسی شده است. این پژوهش با هدف ارزیابی مطلوبیت ساختار و بافت شهر قزوین از دیدگاه ساکنان منطقه ۳، با تمرکز بر شاخص های زمینه گرایی کالبدی، انجام شد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بود. جامعه آماری شامل ۱۱۸۵۸۲ نفر ساکن منطقه ۳ قزوین (بر اساس سرشماری ۱۳۹۵) و حجم نمونه ۱۹۶ نفر با استفاده از فرمول کوکران (با خطای ۰.۰۷) تعیین شد. داده ها با آزمون t تک نمونه ای و آزمون فریدمن در نرم افزار SPSS.۲۷ تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که ۶ مولفه اصلی به ترتیب بازارهای سنتی و مراکز تجاری، فضاهای شهری عمده، عناصر طبیعی، دسترسی و حمل و نقل، کاربریهای شهری و ویژگیهای محلات مسکونی از جمله مهمترین عناصر در مطالعات زمینه گرایانه بشمار می روند. شاخصهای هر یک از این عناصر مورد سنجش از نظر شهروندان واقع شده است. نتایج تحلیلی نشان می دهد میان مولفه های زمینه گرایی کالبدی و مطلوبیت در ساختار و بافت شهر قزوین روابط معنا داری وجود دارد. از آن جمله می توان گفت میان شاخص های اصلی مطلوبیت فضای شهری زمینه گرا (۵ شاخص) در شهر قزوین بیشترین اهمیت مربوط به شاخص های "هویت جمعی"(میانگین امتیاز ۴.۲ از ۵)، "انعطاف پذیری" (۴)و "دسترسی پذیری"(۳.۸)؛ است.

کلیدواژه ها:

زمینه گرایی کالبدی ، مورفولوژی شهری ، ساختار شهر ، رضایتمندی ساکنین ، شهر قزوین