تاثیر نوسانات نرخ ارز و قیمت خوراک بر سودآوری شرکت های پتروشیمی ایران

صنعت پتروشیمی یکی از ارکان اصلی اقتصاد ایران و از مهم ترین منابع درآمد ارزی کشور محسوب می شود. با توجه به ماهیت صادرات محور این صنعت، نوسانات نرخ ارز و تغییرات قیمت خوراک از عوامل کلیدی تعیین کننده در سودآوری شرکت های پتروشیمی به شمار می آیند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نظام مند مطالعات انجام شده درباره تاثیر نوسانات نرخ ارز و قیمت خوراک بر سودآوری شرکت های پتروشیمی ایران در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ است. این تحقیق با روش مرور نظام مند (Systematic Literature Review) و بر اساس چارچوب PRISMA انجام شده است. منابع از پایگاه های داده Scopus، Web of Science، ScienceDirect، Google Scholar، SID و MagIran گردآوری و بر اساس معیارهای ورود و خروج مشخص غربالگری شدند. نتایج مرور ۲۷ مطالعه منتخب نشان می دهد که افزایش نرخ ارز عموما اثر مثبتی بر سودآوری شرکت های صادرات محور دارد، درحالی که افزایش قیمت خوراک، به ویژه در واحدهای گازپایه، موجب کاهش حاشیه سود و بازده دارایی ها می شود. شدت این اثرات به عواملی نظیر نوع خوراک مصرفی، ساختار هزینه، سطح صادرات، و سیاست های ارزی دولت بستگی دارد. بر اساس یافته ها، رابطه میان نرخ ارز و سودآوری مثبت، و رابطه میان قیمت خوراک و سودآوری منفی است. در نتیجه، ثبات در سیاست های ارزی و قیمت گذاری خوراک برای ارتقای پایداری مالی شرکت های پتروشیمی حیاتی است. همچنین، استفاده از ابزارهای مدیریت ریسک ارزی و بهینه سازی ترکیب خوراک می تواند به کاهش اثرات منفی نوسانات اقتصادی کمک کند.

کلیدواژه ها:

پتروشیمی ، سودآوری ، نوسانات نرخ ارز ، قیمت خوراک ، مرور نظام مند