تاثیر سیاست های دولت و نرخ های ترجیحی انرژی بر ساختار هزینه و بازده مالی صنایع پتروشیمی

صنعت پتروشیمی به عنوان یکی از پایه های اصلی اقتصاد ایران، نقشی کلیدی در ایجاد ارزش افزوده، صادرات غیرنفتی و تامین درآمدهای ارزی کشور دارد. این صنعت به طور مستقیم تحت تاثیر سیاست های دولت در حوزه انرژی و نرخ های ترجیحی خوراک قرار دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی نظام مند تاثیر سیاست های دولت و نرخ های ترجیحی انرژی بر ساختار هزینه و بازده مالی صنایع پتروشیمی ایران است. این تحقیق با روش مرور نظام مند (Systematic Literature Review) و بر اساس چارچوب PRISMA انجام شده است. منابع علمی از پایگاه های Scopus، Web of Science، ScienceDirect، Google Scholar، SID و MagIran در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ گردآوری و تحلیل شده اند. نتایج مرور ۲۹ مطالعه منتخب نشان می دهد که سیاست های یارانه ای انرژی در کوتاه مدت با کاهش هزینه تولید و افزایش سودآوری ظاهری همراه اند، اما در بلندمدت موجب کاهش بهره وری سرمایه و وابستگی بیش ازحد به انرژی ارزان می شوند. در مقابل، حذف تدریجی نرخ های ترجیحی و واقعی سازی قیمت خوراک، گرچه هزینه های اولیه را افزایش می دهد، ولی به بهبود بازده دارایی ها (ROA)، بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) و کارایی بلندمدت منجر می شود. یافته ها حاکی از آن است که ثبات در سیاست های انرژی، طراحی فرمول های پایدار قیمت خوراک، و توسعه ابزارهای پوشش ریسک می تواند به ارتقای پایداری مالی و رقابت پذیری بین المللی صنعت پتروشیمی ایران کمک کند.

کلیدواژه ها:

صنعت پتروشیمی ، سیاست انرژی ، نرخ ترجیحی ، بازده مالی ، مرور نظام مند