نقش معلمان پرورشی در ارتقاء خودآگاهی و رشد شخصیت دانش آموزان

هدف اساسی این پژوهش، تبیین و تحلیل نقش، کارکردها و چالش های معلمان پرورشی به عنوان یکی از ارکان نظام تربیتی مدارس، در فرآیند حساس و پیچیده ارتقاء «خودآگاهی» و تسهیل «رشد شخصیت» دانش آموزان در دوره نوجوانی است. در حالی که نظام آموزشی به طور سنتی بر انتقال دانش شناختی متمرکز است، اهداف کلان تربیتی، به ویژه در اسناد بالادستی همچون سند تحول بنیادین، بر پرورش انسان هایی با هویت منسجم، اخلاق مدار و دارای سلامت روان تاکید دارند. معلمان پرورشی به طور تخصصی متولی تحقق این اهداف غیرآموزشی هستند. با این حال، شواهد حاکی از آن است که این نقش در عمل با چالش های جدی مواجه بوده و اغلب به اجرای فعالیت های نمادین و مناسبتی تقلیل یافته است. این تحقیق با استفاده از رویکرد کیفی و روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی این شکاف میان «نقش مورد انتظار» و «کارکرد واقعی» می پردازد. روش شناسی پژوهش مبتنی بر تحلیل اسناد و همچنین مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان پرورشی، دانش آموزان و مدیران مدارس بوده است. یافته های اولیه نشان می دهد که اگرچه معلمان پرورشی بالقوه می توانند به عنوان الگوهای رفتاری، مشاوران عاطفی و تسهیل گران هویت یابی، نقشی بی بدیل در کمک به دانش آموزان برای شناخت احساسات، ارزش ها و توانمندی های خود (خودآگاهی) ایفا کنند، اما در عمل موانعی چون حجم بالای وظایف اداری، عدم برخورداری از آموزش های تخصصی روانشناختی و مشاوره ای، و غلبه رویکرد آموزشی (کنکورمحور) بر رویکرد تربیتی در مدارس، اثربخشی آنان را به شدت محدود کرده است. این پژوهش نتیجه می گیرد که احیای نقش تربیتی معلمان پرورشی مستلزم بازتعریف وظایف، توانمندسازی حرفه ای مستمر آنان و ایجاد یک تغییر نگرش سیستمی در مدارس برای اولویت بخشی به رشد شخصیت در کنار آموزش است.

کلیدواژه ها:

معلمان پرورشی ، خودآگاهی ، رشد شخصیت ، دانش آموزان ، تربیت اسلامی