تحلیل عوامل رشد متون عرفانی در سده های میانی (۶۳۸-۴۶۰)

بدیهی است ظهور یا افول مکاتب فکری تحت تاثیر عوامل مختلفی می باشند.با نگاه به تاریخ تالیف متون عرفانی در طول قرون متمادی، شاهد افزایش یا کاهش کمی و کیفی این متون هستیم. نوشتار حاضر با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و با استناد به گزارشات تاریخی، در پی پاسخ به این سوال است که چرا در دوره تاریخی مدنظر (۴۶۰ تا ۶۳۸ ق) بسامد متون عرفانی افزایش چشمگیری داشته است؟آنچه در این دوره باعث رشد متون عرفانی گردید گسترش مکتب اشاعره و توجه خاص آن ها به «قلب» به عنوان ابزاری کاربردی در معرفت شناسی است که می توان آن را ذیل تحولات فرهنگی دسته بندی کرد. هر چند معتزله نیز به حیات فکری خود ادامه داد اما غلبه بعضی از اصول اشعری را می توان در تالیفات معتزله نیز مشاهده کرد. از جمله این اصول «شهودگرایی و اتکاء به قلب» به عنوان ابزار شناخت است.پشتیبانی خلفای عباسی از این مکتب نیز در روند فراگیر شدن آن و همچنین وجود ارتباط بین علمای سرآمد این مکتب با حکام عباسی یا حکام تحت نفوذ آن ها از جمله دلایل سیاسی بود که بر گسترس مکتب اشاعره کمک شایانی کرد.

کلیدواژه ها:

اشاعره ، شهود گرایی ، خلفای عباسی ، عرفان