بررسی تطبیقی آموزه بداء و تفکر گشودگی در حل تعارض علم پیشین الهی و اختیار انسان

خداباوری گشوده جنبشی الهیاتی است که در اواخر قرن بیستم میلادی از دل سنت اونجلیکال مسیحی سر برآورد و دغدغه ترسیم مدلی از فعل خداوند در عالم را داشت که بتواند براساس آن تعارض و ناسازگاری موجود در الهیات سنتی، یعنی بین اراده آزاد/ اختیار بشر و علم پیشین و مطلق الهی را رفع کند. این تفکر که رویکردی نوین در عرصه الهیات و فلسفه دین به شمار می رود، دیدگاه هایی را مطرح کرده که هم به لحاظ فلسفی و هم به لحاظ الهیاتی و کلامی توجه و انتقاد بسیاری از اندیشمندان را به خود جلب کرده است. با نگاه به میراث گرانبهای اندیشه اسلامی و به خصوص شیعی می توان دریافت که آموزه بداء در حل مساله اختیار بشر و علم پیشین الهی می تواند موفق تر عمل کند. چرا که براساس خداباوری گشوده، بایستی از اطلاق علم الهی صرف نظر نمود، علاوه بر آنکه صفاتی همچون تغییرپذیری را به خداوند نسبت داد تا از اختیار بشر محافظت کرد در حالیکه با کمک آموزه بداء می توان هم اطلاق علم الهی را حفظ نمود و هم انسان را موجودی با اختیار مطلق دانست. در این پژوهش تلاش می گردد تا این برتری تبیین گردد.

کلیدواژه ها:

الهیات گشوده ، کلام مسیحی ، علم پیشین الهی ، اختیار بشر ، اصل بداء