خیر اعلا از دیدگاه کانت و شلایرماخر

خیر اعلا مهم ترین مفهوم در تفکر اخلاقی شلایرماخر است که در چهارچوبی الهیاتی، بدون اتکا به نظریه امر الهی، شرح و بسط یافته است. شلایرماخر برخلاف کانت، مفهوم سعادت را به علت ربط و نسبت آن با تمایلات حسی از مفهوم خیر اعلا حذف کرد و از این رهگذر بیش از کانت به مبرا ساختن فعل اخلاقی از انگیزه های مادی مبادرت ورزید. شلایرماخر در آرای متقدم خود، به مفهوم جامعیت برای تعریف خیر اعلا متوسل می شود که حاکی از این است که خیر اعلا در نظر او بسیار فراگیرتر از تلقی کانت و دیگران از آن است و اینکه حصول آن صرفا با اعمال ما ممکن نیست. این امر به دیدگاه متاخر او درباره خیر اعلا می انجامد که دیدگاه یونانی و مسیحی تشبه به خدا در آن نقش اساسی ایفا می کند. در اینجا نفس مندی طبیعت، نسبت مندی خیر اعلا و نقش فرد در نسبت با کل و درهم تنیدگی اجزای خیر اعلا مورد تاکید است. در نهایت، شلایرماخر به عنوان الهیدانی مسیحی، مسیح را شرط تحقق خیر اعلا تلقی می کند. این اعتقاد او با توجه به اینکه تفکر اخلاقی او حول تجربه دینی می چرخد عجیب نیست. اما از آنجا که دیندارن تجربه های دینی واحدی ندارند، خیر اعلا نیز امری ثابت نیست که یک بار برای همیشه تعریف شود و تحقق یابد بلکه امری است که به صورت سوبژکتیو تجربه می شود افراد در چهارچوب تجربه دینی خودشان آن را تفسیر می کنند. بنابراین پرورش احساس یا شهود حقیقتا دینی می تواند راهنمای عمل اخلاقی و تحقق خیر اعلا باشد.

کلیدواژه ها:

خیر اعلا ، فضیلت ، سعادت ، شلایرماخر ، کانت