تبیین مساله شر بر مبنای وحدت شخصی وجود در فلسفه ی ملاصدرا

مساله شر تا کنون یا بر مبنای اصالت ماهیت مطرح بوده یا اصالت وجود؛ و در صورت دوم؛ یا مبتنی بر تباین وجودات بوده است یا تشکیک وجود. اما با طرح و برهانی نمودن نظریه ی وحدت شخصی وجود توسط ملاصدرا، بسیاری از مسائل فلسفی؛ از جمله، مساله ی شرور، تحت الشعاع آن قرار گرفتند. بر مبنای این نظریه، از آن جایی که وجود، حقیقت واحد شخصی است، لذا؛ عالم هستی، عین الربط به خداوند و شانی از شئون او می باشد. تفسیر شر انگاری موجودات، فرع بر این است که وجود، مصادیق متعدد داشته باشد، درحالی که طبق وحدت شخصی وجود، هستی مصداق دوم ندارد. وقتی وجود فقط یک مصداق داشته باشد، شر، سالبه به انتفاء موضوع خواهد شد. مطابق دیدگاه صدرا، پاسخ مناسب به معضل شرانگاری موجودات، از رهگذر معرفت شایسته نسبت به ماهیات و اعیان ثابته و احکام مختص بدانها حاصل خواهد شد. ماهیاتی که فاقد هستی می باشند، با بخشش کریمانه حق، واجد آن می گردند. لذا بازگشت امور نکوهیده ی متکثر به همراه شرور و گناهان به همان ماهیات و اعیان ثابته بوده و از لوازم ذاتی آن-هامحسوب می گردند که در سیر نزولی حقیقت هستی، موجب تزاحم میان آن ها و وقوع شرور گردیده است. بنابراین؛ بازگشت تمام امور خیر، به جود پروردگار بوده و بخشش الهی عاری از کاستی هاست و نقائص، به ماهیت اشیاء و جنبه ی ذاتی آن ها باز می گردد.

کلیدواژه ها:

شر ، ملاصدرا ، وحدت شخصی وجود ، ماهیت