بررسی نقادی مبانی سه گانه برهان نظم از منظر جان هاسپرس

برهان نظم یکی از ساده ترین و عمومی ترین برهان ها برای اثبات وجود خداوند است. این برهان از دو مقدمه و یک نتیجه تشکیل شده و در متون اسلامی به خصوص در مباحث کلامی، بیشتر از سایر براهین طرفدار و موید دارد. در مقابل، برخی از فلاسفه غربی اعتبار این برهان را زیر سوال برده اند. این پژوهش به بررسی و تحلیل انتقادات دکتر جان هاسپرس، رئیس دپارتمان فلسفه و استاد دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، نسبت به سه رکن اصلی این برهان (مفهوم نظم، نظم جهان و طراحی نظم) اختصاص دارد. علاوه بر این، توجه نکردن به آثار او نیز به اهمیت این موضوع می افزاید. جان هاسپرس جدی ترین اشکال به حوزه خداشناسی را در دو کتاب «The philosophy of religion» و «An Introduction to Philosophical Analysis» آورده است. پژوهش پیش رو به تحلیل و بررسی نقدهای جان هاسپرس بر ارکان سه گانه برهان نظم می پردازد. روش این پژوهش شامل جمع آوری داده ها، مطالعات کتابخانه ای و تحلیل انتقادی مطالب بر اساس منابع موجود در آثار جان هاسپرس است. طبق یافته های این تحقیق، مشخص می شود که نقدهای هاسپرس بر ارکان سه گانه برهان نظم، از دیدگاه منطقی و علمی قابل قبول به نظر نمی رسند. زیرا «نظم» مفهومی روشن و بی نیاز از تعریف دارد و می توان از نظم یک پدیده، به طراح آن رسید حتی اگر طراح آن مشاهده نشده باشد.

کلیدواژه ها:

برهان نظم ، منظم بودن جهان ، جهان طبیعی و مصنوعی ، طراحی الهی و بشری ، جان هاسپرس