ارزیابی انتقادی دیدگاه محقق خفری و فاضل قوشچی در بحث عمومیت قدرت خداوند با تکیه بر آراء فیاض لاهیجی

این پژوهش به ارزیابی انتقادی دیدگاه محقق خفری و فاضل قوشچی در باب عمومیت قدرت الهی با تکیه بر آراء فیاض لاهیجی می پردازد. فاضل قوشچی و محقق خفری قائل به عمومیت قدرت خداوند و امکان ایجاد هر چیزی حتی محالات عقلی و شرور توسط او هستند. آن دو معتقدند که قدرت خداوند نامحدود و مطلق است و هیچ قیدی، حتی قید محال بودن، نمی تواند قدرت او را محدود کند. فیاض لاهیجی در مقابل، با پذیرش قدرت بی نهایت خداوند، ایجاد محال و شرور را از توانایی او خارج می داند. وی معتقد است که ایجاد محال و شرور، نه تنها با حکمت الهی سازگار نیست، بلکه اساسا بی معنا و ناممکن است. لاهیجی با تمایز میان قدرت مطلق و قدرت بالقیاس، استدلال می کند که قدرت خداوند، هرچند نامحدود، اما معطوف به ممکنات است و شامل محالات و شرور نمی شود. این پژوهش با روش تحلیلی-انتقادی، ادله و استدلال های این سه اندیشمند را، مورد بررسی قرار داده و در نهایت، با تکیه بر مبانی فلسفی، دیدگاه لاهیجی در عمومیت قدرت الهی، ترجیح داده می شود. از آنجا که این پژوهش بر مبنای حواشی محقق خفری و فیاض لاهیجی بر شرح تجرید قوشچی سامان داده شده است، در مواردی برای تبیین بهتر مطلب از عبارت خواجه طوسی نیز استفاده شده است. این پژوهش نشان می دهد که توجیهات و دلایل فاضل قوشچی و محقق خفری در مساله عمومیت قدرت الهی با اشکالات متعددی روبروست.

کلیدواژه ها:

عمومیت قدرت الهی ، شرور ، فاضل قوشچی ، محقق خفری ، فیاض لاهیجی