تحلیل «ناترازی لذت و سعادت» با تکیه بر دیدگاه استاد مطهری(ره)

انسان ذاتا سعادت جو و لذت طلب است. اما این که نسبت میان سعادت و لذت چگونه است، مسئله اصلی این پژوهش و مورد مطالعاتی آن، دیدگاه شهید مطهری(ره) است. این پژوهش، درجمع آوری اطلاعات به شیوه اسنادی و کتابخانه ای و در پردازش آن ها از روش توصیفی تحلیلی بهره برده است. در مرحله اول، رابطه سعادت با قوه عاقله و عینیت ادراک با لذت تبیین شده است و در ادامه، رابطه معاوضه ای بین دنیا و آخرت و هم چنین، هم ترازی سعادت با مفاهیمی از قبیل سرور، آرزو، رضایت و لذت به عنوان«ملغی ها» از منظر ایشان تبیین و تحلیل شده است. ایشان باتوجه به خصائص انسانی و مصادیق لذت، بین سعادت و لذت، تمایز معناداری قائل شده است. نتایج بیانگر این است که نه تنها نسبت لذت با سعادت، مساوی و هم تراز نیست، بلکه میان آن ها، اولا مراتبی از جدایی و بینونت وجود دارد؛ ثانیا سعادت از نظر مصداق، اعم از لذت است؛ ثالثا سعادت، عقلانی و جنبه مصلحتی دارد؛ یعنی سعادت هر چه بیشتر باشد، بهتر است، اما گرایش به برخی از انواع لذت، محتاطانه و در سایه حاکمیت عقل و به سمت وسوی مصلحت باشد، نه منفعت؛ رابعا سعادت حقیقی، هم دارای لذت پایدار است و هم، جنبه عقلانی و روحانی دارد. بنابراین، غوطه ور شدن در برخی از مراتب لذت، نه تنها موجب سعادت نیست، بلکه سبب لغزش انسان در دنیا و شقاوت او در آخرت خواهد شد.

کلیدواژه ها:

لذت و الم ، سعادت و شقاوت ، قوه عاقله ، ملغی ها ، ناترازی