بررسی اثربخشی مدل سه حلقه ای رنزولی (Renzulli) در شناسایی و پرورش استعدادهای خلاق دانش آموزان دوره متوسطه اول

شناسایی و پرورش استعدادهای خلاق از مهم ترین ماموریت های نظام آموزشی در قرن بیست ویکم است و نیازمند الگوهای علمی و اثربخش برای تشخیص ظرفیت های پنهان دانش آموزان است. در این راستا، مدل سه حلقه ای رنزولی (Renzulli) با تاکید بر سه مولفه «توانایی بالاتر از متوسط»، «خلاقیت» و «تعهد به وظیفه»، یکی از جامع ترین چارچوب های نظری در حوزه شناسایی استعدادهای برتر به شمار می رود. پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی مدل سه حلقه ای رنزولی در شناسایی و پرورش استعدادهای خلاق دانش آموزان دوره متوسطه اول انجام شده است. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان یکی از مدارس شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ و حجم نمونه برابر با ۱۲۰ نفر بود که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسش نامه ویژگی های سه حلقه ای رنزولی، آزمون تفکر خلاق تورنس و فرم رتبه بندی خلاقیت معلمان استفاده شد. روایی ابزارها به صورت محتوایی و سازه ای و پایایی آنها با آلفای کرونباخ بالاتر از ۰/۸۰ تایید گردید. داده ها با آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و نرم افزار SPSS تحلیل شدند. یافته ها نشان داد اجرای مدل رنزولی در مقایسه با روش های متداول شناسایی، موجب افزایش معنادار در نمره های خلاقیت، انگیزش تحصیلی و مشارکت دانش آموزان گردید (p<۰.۰۵). نتایج همچنین حاکی از آن بود که میان مولفه های سه گانه مدل و شاخص های خلاقیت رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. بر اساس این یافته ها می توان نتیجه گرفت که مدل رنزولی ابزاری کارآمد برای شناسایی استعدادهای خلاق در مدارس متوسطه است و به کارگیری آن می تواند به ارتقای کیفیت آموزش، تقویت انگیزه یادگیری و رشد مهارت های نوآورانه در میان دانش آموزان منجر شود. در پایان، پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی معلمان با محوریت شناسایی استعداد و خلاقیت، بر پایه اصول مدل رنزولی طراحی و اجرا گردد.

کلیدواژه ها:

مدل سه حلقه ای رنزولی (Renzulli) ، شناسایی استعداد ، خلاقیت ، دانش آموزان دوره متوسطه