تدوین الگوی سطح بندی شده محرک های صادراتی در مناطق آزاد تجاری با رویکرد ISM(مطالعه موردی: منطقه آزاد تجاری ارس)

هدف از مقاله حاضر، شناسایی محرک های صادراتی تاثیرگذار در مناطق آزاد تجاری با محوریت منطقه آزاد ارس و سطح بندی و تعیین روابط آنها در قالب یک مدل ساختاری- تفسیری(ISM) است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر گردآوری اطلاعات از نوع توصیفی بوده و از روش کتابخانه ای، دلفی و  ISMدر آن استفاده شده است. پژوهش حاضر دارای رویکرد کیفی و مبتنی بر نظرات خبرگان بوده و از نظرات ۲۳ خبره حوزه صادرات در منطقه آزاد ارس استفاده شده است. یافته های پژوهش مطابق با گام های ISM در قالب جداول و نمودار کلی نشان داده شده است. نتیجه نهایی و اصلی تحقیق دربرگیرنده مدل یکپارچه محرک های صادراتی در منطقه آزاد تجاری ارس در یک سلسله مراتب با روابط یک طرفه یا دو طرفه است. این مدل یکپارچه از بررسی و تحلیل روابط و سطح بندی محرک های تاثیرگذار در صادرات مناطق آزاد تجاری به دست آمده است؛ و به مدیران و تصمیم گیران حوزه تجارت و صادرات کشور کمک می کند تا دید و نگرش جامعی از ارتباطات پیچیده بین محرک های اثرگذار بر حوزه صادرات مناطق آزاد تجاری کشور داشته باشند. نتایج این مدل نشان می دهد که چهار محرک: ۱- تفویض اختیار به استان ها و تمرکز زدایی در برنامه ریزی، ۲- توسعه زیرساخت های تجاری و صادراتی، ۳- شفافیت قوانین و حذف مقررات زائد در فرآیند صادرات، ۴- تشکیل میزهای تخصصی صادرات، جزو عوامل پایه ای و مبنایی در توسعه صادرات مناطق آزاد می باشند.

کلیدواژه ها:

توسعه صادرات ، محرک های صادراتی ، سطح بندی ، مدل سازی ساختاری تفسیری ، مناطق آزاد تجاری