عوامل اجتماعی موثر بر انتقال و تجاری سازی فناوری دانشگاهی: یک مطالعه مروری

هدف: انتقال و تجاری سازی فناوری دانشگاهی یکی از ارکان اصلی اقتصاد دانش بنیان است، اما موفقیت آن تنها به ساختارهای سازمانی و اقتصادی محدود نمی شود. با وجود پژوهش های متعدد، نقش عوامل اجتماعی به صورت جامع تبیین نشده است. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل ابعاد اجتماعی موثر بر این فرآیند با رویکردی مروری و ارائه تصویری یکپارچه از وضعیت موجود است. منابع اطلاعات و روش های انتخابی برای مطالعه: این مطالعه به روش مروری غیرسیستماتیک و بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. جستجو در پایگاه های داده Scopus، Web of Science و  Google Scholar با کلیدواژه های مشخص و محدودیت زمانی پنج ساله برای مقالات انگلیسی و ده ساله برای مقالات فارسی صورت گرفت. از میان ۳۴۷ مقاله اولیه، پس از غربالگری چندمرحله ای (حذف موارد تکراری، بررسی عنوان، چکیده و متن کامل)، در نهایت ۲۲ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد. یافته ها: مرور مطالعات نشان می دهد که عوامل اجتماعی متعددی بر انتقال و تجاری سازی فناوری دانشگاهی تاثیرگذارند. اعتماد اجتماعی، به عنوان بستر اصلی برای شکل گیری همکاری پایدار میان دانشگاه و صنعت، نقشی اساسی ایفا می کند. فرهنگ و ساختار سازمانی دانشگاه ها نیز می توانند به عنوان تسهیل گر یا مانع در مسیر نوآوری عمل کنند. علاوه بر این، محیط نهادی و قابلیت های دفاتر انتقال فناوری در کاهش موانع و ایجاد پیوندهای اثربخش میان دانشگاه و صنعت اهمیت دارند. در نهایت، سیاست گذاری دانشگاهی به عنوان عامل جهت دهنده اصلی این فرایند شناخته می شود. نتیجه گیری: تجاری سازی فناوری دانشگاهی صرفا یک فرایند اقتصادی نیست، بلکه به هم افزایی عوامل اجتماعی، فرهنگی و نهادی نیاز دارد. موفقیت در این مسیر مستلزم اعتماد میان دانشگاه و صنعت، ساختارهای سازمانی منعطف و دفاتر انتقال فناوری توانمند است. در سطح سیاست گذاری نیز رویکردی یکپارچه و آینده نگر می تواند زمینه ساز توسعه پایدار اکوسیستم های نوآوری باشد.

کلیدواژه ها:

University technology transfer ، University technology commercialization ، Social factors ، انتقال فناوری دانشگاهی ، تجاری سازی فناوری دانشگاهی ، عوامل اجتماعی