نقش زنان در بازسازی مسکن پس از سانحه: یک مرور نظام مند

هدف: هدف این مطالعه، بررسی نظام مند تولیدات علمی در حوزه بازسازی مسکن پس از سوانح با تاکید بر نقش و جایگاه زنان است، باهدف تحلیل وضعیت موجود، شناسایی روندهای پژوهشی و آشکارسازی شکاف های دانش در این حوزه. روش شناسی: این پژوهش با بهره گیری از روش مرور نظام مند و تحلیل محتوای کمی و کیفی، ۳۲ مقاله منتخب از پایگاه های داده ای اسکوپوس و وب آوساینس را موردبررسی قرار داده است. تحلیل داده ها شامل بررسی فراوانی واژگان، تحلیل هم رخدادی واژگان با استفاده از نرم افزار ووس ویور، تحلیل روند زمانی انتشار مقالات، شناسایی مجلات و کشورهای پیشرو و تحلیل شبکه های هم تالیفی بوده است. همچنین، برای اعتبارسنجی یافته ها و تکمیل تحلیل محتوا، از نظرات خبرگان بهره گرفته شده است. یافته ها: نتایج نشان داد که اغلب پژوهش های پیشین بر «آسیب پذیری» زنان در برابر سوانح تمرکز داشته اند و کمتر به «توانمندسازی» و «مشارکت فعال» آن ها در فرآیند بازسازی پرداخته اند. تحلیل روند زمانی نیز حاکی از افزایش علاقه مندی به این موضوع در سال های اخیر (به ویژه پس از ۲۰۱۹) است؛ بااین حال، این روند یکنواخت نبوده و متاثر از عواملی نظیر وقوع سوانح بزرگ و تغییر در سیاست های بین المللی بوده است. مجله «سوانح» بیشترین تعداد مقالات را در این زمینه منتشر کرده و کشورهای درحال توسعه، به ویژه بنگلادش و برخی دانشگاه های خاص و فعال در این کشورها، سهم عمده ای در تولیدات علمی داشته اند. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش بر ضرورت توجه هرچه بیشتر به نقش فعال و توانمندی های زنان در بازسازی مسکن پس از سوانح تاکید دارد و درعین حال، شکاف های پژوهشی قابل توجهی را در این زمینه آشکار می سازد. پر کردن این شکاف ها مستلزم انجام مطالعات بیشتر، به ویژه پژوهش‎های طولی، مطالعات تطبیقی بین فرهنگی و پژوهش های کیفی عمیق با رویکرد مشارکتی است. همچنین، توسعه سیاست ها و برنامه های بازسازی با حساسیت جنسیتی از دیگر الزامات مهم در این حوزه به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

بازسازی مسکن ، سوانح ، زنان ، جنسیت ، مرور نظام مند ، توانمندسازی ، آسیب پذیری