بازتاب مفهوم رحمت الهی در شعر فارسی از منظر الهیات اسلامی

چکیدهیکی از اوصاف کمالی و فعلی حق تعالی، صفت رحمت است که در آیات مختلف قرآن کریم، خداوند خویش را به آن متصف نموده است و در سنت عرفانی فارسی نیز مباحث فراوانی پیرامون این موضوع مورد توجه قرار گرفته است. رحمت خداوند به آن معناست که حضرت حق حاجت هر محتاجی را برآورده می نماید و او را به کمال شایسته ای که مستحق آن است، می رساند لذا رحمت خداوند تفضل و احسان وی و ابزاری برای تکامل و رشد موجودات است. لطف و رحمت الهی از بنیادی ترین مفاهیم دینی است که در عرفان اسلامی و ادبیات فارسی نیز منعکس شده است. از نگاه عارفان مسلمان، رحمت الهی نه تنها بر غضب پروردگار سبقت دارد بلکه اساس و کنه آفرینش و تکوین آن به لطف حق وابسته است و در هر مسیر هدایت سالک نیز به صورت های گوناگون متجلی است. این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و با تکیه بر آثار عرفانی منظوم و منثور عرفانی به واکاوی مفهوم رحمت الهی در قرآن، آیات، روایات و ساحت معرفت عرفانی می پردازد. نتایج و یافته های پژوهش نشان می دهد که انبیا الهی نمودی از لطف حق تعالی هستند و انسان توبه، عشق، صبر و شکیبایی، مهربانی و شفقت می تواند سبب گشایش درهای رحمت الهی به سوی خود شود.