الگوی پیشنهادی «صندوق سرمایه گذاری توسعه حمل ونقل شهری ایلام»؛ ترکیب مدل درآمدی و مشارکت مردمی

ایلام طی دهه اخیر با رشد سریع تقاضای حمل ونقل شهری و ضعف شدید منابع مالی شهرداری مواجه بوده است، به ویژه در حوزه توسعه ناوگان، پارکینگ های طبقاتی و زیرساخت های هوشمند. پژوهش حاضر با عنوان «الگوی پیشنهادی صندوق سرمایه گذاری توسعه حمل ونقل شهری ایلام» به دنبال طراحی مدلی تلفیقی مبتنی بر درآمد پایدار شهری و مشارکت مردمی است که بتواند شکاف مالی و اعتماد اجتماعی را هم زمان ترمیم کند.روش تحقیق از نوع کاربردی – تحلیلی است و با بهره گیری از رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی)، داده های حاصل از پرسشنامه مدیران، سرمایه گذاران و شهروندان (مجموعا ۵۳۰ نفر) و نیز اسناد مالی شهرداری ایلام مورد تحلیل قرار گرفته اند. بر اساس یافته های اقتصادی، سه حوزه دارای بیشترین جذابیت سرمایه گذاری هستند: پارکینگ های مکانیزه (BCR=۱.۶۵)، ناوگان حمل ونقل عمومی (BCR=۱.۴۲) و زیرساخت هوشمند ترافیک (BCR=۱.۸۳). تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد عامل اعتماد نهادی (β=۰.۸۴) بیشترین اثر را بر مشارکت مردمی در تامین سرمایه دارد و این اعتماد به صورت غیرمستقیم از طریق شفافیت مالی و اطلاع رسانی عمومی تقویت می شود.مدل پیشنهادی صندوق، ترکیبی از سه سازوکار درآمدی و مشارکتی است:۱. درآمدهای مبتنی بر سرمایه گذاری عمومی–خصوصی (PPP) با سهم ۴۰ درصد از منابع کل صندوق، شامل قراردادهای مشارکت عمرانی، پارکینگ و خطوط اتوبوس هوشمند.۲. درآمدهای مبتنی بر مشارکت عمومی (Public Participation) با سهم ۳۵ درصد، شامل انتشار اوراق مشارکت شهری خرد و سیستم پاداش مالی شهروندی (CityPoints) که با آموزش مالی شهری ادغام می شود.۳. درآمدهای هوشمند و فناورانه (Smart Revenue Streams) با سهم ۲۵ درصد، شامل پرداخت های الکترونیکی، تبلیغات دیجیتال شهری و پروژه های داده محور مانند سامانه تحلیل ترافیک و مدیریت انرژی ناوگان.از منظر ساختاری، صندوق بر اساس ماده ۱۳ آیین نامه PPP (۱۴۰۲) طراحی شده و به صورت نهادی نیمه مستقل با هیئت امنای پنج نفره (نماینده شهرداری، بخش خصوصی، شهروندان منتخب، دانشگاه و ناظر مالی) عمل می کند. ماموریت اصلی صندوق، جذب، مدیریت، و تخصیص منابع توسعه حمل ونقل با شفافیت فصلی و گزارش دهی عمومی است. در سطح رفتاری، پژوهش نشان می دهد شهروندانی که سطح سواد مالی بالاتر دارند و اعتماد بیشتری به شهرداری احساس می کنند، تمایل بیشتری به سرمایه گذاری در صندوق دارند؛ این ارتباط با آموزش عمومی مالی شهری و پروژه “CityFinance Academy” در ایلام پیوند داده می شود.مدل نهایی ارائه شده، حلقه ای هم افزا میان درآمد پایدار، مشارکت اجتماعی، و اعتماد نهادی را شکل می دهد. در این چارچوب، صندوق سرمایه گذاری نه تنها تامین کننده مستقیم منابع مالی برای پروژه های حمل ونقل است، بلکه ابزار سیاست گذاری فرهنگی و مدیریتی نیز محسوب می شود. الگوی پیشنهادی امکان دستیابی به رشد ۲۲ درصدی درآمد حمل ونقل شهری در سه سال اول را پیش بینی می کند، همراه با افزایش ۳۵ درصدی مشارکت داوطلبانه شهروندان در طرح های توسعه حمل ونقل. بر این اساس، صندوق توسعه حمل ونقل شهری می تواند به عنوان الگوی پایدار سرمایه گذاری شهری در شهرهای متوسط ایران مورد الگوگیری قرار گیرد و به کاهش فشار بودجه ای شهرداری و افزایش کیفیت خدمات عمومی منجر شود.بنابراین، تحقیق نتیجه می گیرد که صندوق سرمایه گذاری توسعه حمل ونقل شهری ایلام باید بر سه پایه استوار گردد:پایه اقتصادی: استفاده ترکیبی از درآمدهای PPP و فناوری های هوشمند؛پایه نهادی: شفافیت و اعتمادسازی از طریق گزارش دهی مالی؛پایه فرهنگی: توانمندسازی مالی شهروندان برای مشارکت خرد و داوطلبانه.این الگو اولین گام در مسیر گذار ایلام از نظام مالی سنتی شهرداری به مدیریت مالی شهری مشارکتی و هوشمند است؛ رویکردی که از یک حوزه محلی آغاز می شود ولی ظرفیت ملی برای توسعه دارد