تاثیر آموزش ارزش های انسانی (صداقت، همدلی، احترام) از طریق فعالیت های کلاسی

در جهان امروز که تحولات فرهنگی، اجتماعی و ارتباطی با شتابی بی سابقه در حال وقوع است، پرورش ارزش های انسانی در نظام آموزشی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. مدارس ابتدایی به عنوان نخستین محیط رسمی تربیتی، نقشی کلیدی در نهادینه سازی ارزش هایی چون صداقت، همدلی و احترام دارند. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر آموزش این ارزش ها از طریق فعالیت های کلاسی تعاملی و مشارکتی بر رفتار اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان پسر دوره ابتدایی در شهر هشت بندی استان هرمزگان است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–پیمایشی و روش نیمه تجربی انجام شد. جامعه آماری شامل ۱۵۰ دانش آموز پسر پایه های چهارم تا ششم دبستان بود که با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. گروه آزمایش، در طول ۸ هفته در معرض برنامه آموزشی مبتنی بر فعالیت های کلاسی شامل قصه گویی اخلاقی، کارگروهی، ایفای نقش و بحث های ارزشی قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل تنها آموزش معمول را دریافت نمود. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه «رفتار اخلاقی و اجتماعی کودکان» (احمدی، ۱۳۹۷) بود که روایی و پایایی آن مورد تایید قرار گرفت. داده ها با استفاده از آزمون t مستقل و تحلیل واریانس یک طرفه تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد میانگین نمرات دانش آموزان در مولفه های صداقت، همدلی و احترام به دیگران در گروه آزمایش به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود (p < ۰.۰۱). این نتایج حاکی از آن است که آموزش ارزش های انسانی در قالب فعالیت های کلاسی نه تنها موجب درونی سازی ارزش ها در سطح شناختی می شود، بلکه در بعد رفتاری نیز آثار مثبتی دارد. معلمان با به کارگیری روش های تعاملی مانند گفت وگو، بازی های گروهی و داستان های اخلاقی، توانسته اند محیطی امن، صمیمی و ارزش مدار ایجاد کنند که دانش آموزان در آن تجربه های واقعی از صداقت در گفتار، همدلی با هم کلاسی ها و احترام به تفاوت ها کسب کرده اند. در نتیجه، می توان گفت که تربیت ارزش مدار نه با سخنرانی مستقیم، بلکه با تجربه زیسته و تمرین در بستر کلاس درس تحقق می یابد. توصیه می شود برنامه های آموزشی رسمی در مدارس ابتدایی به صورت تلفیقی با فعالیت های پرورشی و هنری اجرا شود تا آموزش ارزش ها در قالبی جذاب، پویا و اثرگذار به دانش آموزان منتقل گردد. یافته های این پژوهش می تواند راهنمایی برای آموزگاران، مشاوران مدرسه و معاونان پرورشی باشد تا با طراحی برنامه های ارزش محور، زمینه رشد اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

ارزش های انسانی ، صداقت ، همدلی ، احترام ، فعالیت های کلاسی