بررسی تاثیر کاربرد زئولیت و کود نانو بر عملکرد و خصوصیات آنتی اکسیدانی اسانس نعناع فلفلی درتیمارهای مختلف کم آبی

در این تحقیق، تاثیر تنش کم آبی و استفاده از زئولیت همراه با کود نانو بر ویژگی های مختلف گیاه دارویی نعناع فلفلی، از جمله درصد اسانس، عملکرد اسانس و خواص آنتی اکسیدانی بررسی شد. تیمار ها شامل مقدار آبیاری (آبیاری پس از ۷۰، ۱۰۰، ۱۳۰ و ۱۶۰ میلی متر تبخیر از تشتک کلاس A) که در کرت های اصلی و تیمار زئولیت و کود نانو بود که در کرت های فرعی قرار داشت. زئولیت ها قبل از کاشت با کود نانو کامل تیمار شد و پس از هوا خشک نمودن به مقدار ۴۰۰ کیلوگرم در هکتار با خاک محل آزمایش تا عمق ۳۰ سانتی متر مخلوط گردید. آزمایش در دو سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ به صورت اسپلیت پلات اجرا شد. نتایج نشان داد که تیمار تنش کم آبی پس از ۱۰۰ میلی متر تبخیر از تشتک در مقایسه با شاهد به میزان ۲۶/۶ درصد موجب افزایش معنی دار درصد اسانس شد، در حالی که کم آبی شدید (پس از ۱۶۰ میلی متر تبخیر) تاثیر منفی بر عملکرد اسانس داشت. بیشترین مقدار اسانس (۲۴/۲%) در تیمار ترکیبی زئولیت + کود نانو مشاهده شد که ۴۶% بیشتر از شاهد بود. علاوه بر این، کاربرد زئولیت و کود نانو به ویژه به صورت توام، عملکرد اسانس را به طور چشمگیری افزایش داد. بیشترین عملکرد اسانس (۲۵/۲۲ میلی لیتر در مترمربع) در تیمار(آبیاری پس از۱۰۰ میلی متر تبخیر + زئولیت + کود نانو ) ثبت شد که ۲۶/۶% بیشتر از شاهد بود. همچنین، تنش کم آبی باعث افزایش ترکیبات آنتی اکسیدانی مانند آسکوربات پراکسیداز و گلوتاتیون پراکسیداز شد، به ویژه در ترکیب با تیمارهای با زئولیت و کود نانو. ترکیب زئولیت و کود نانو در شرایط کم آبی نه تنها باعث افزایش ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی شد، بلکه ویژگی های آنتی اکسیدانی اسانس را نیز به طور قابل توجهی بهبود بخشید. به ویژه در شرایط کم آبی شدید، ترکیب زئولیت و کود نانو موجب کاهش میزان مالون دی آلدهید که نشانه ای از کاهش آسیب های سلولی بود، گردید. بنابراین نتایج آماری نشان می دهد که استفاده از زئولیت و کود نانو در کنار مدیریت مناسب آبیاری می تواند به طور موثری موجب افزایش تولید اسانس و بهبود ویژگی های آنتی اکسیدانی گیاه نعناع فلفلی، به ویژه در شرایط تنش کم آبی گردد.

کلیدواژه ها:

تنش آبی ، گیاه دارویی ، جاذب