بررسی عوامل موثر بر بی انگیزگی تحصیلی در دانش آموزان

هدف این پژوهش، بررسی عوامل موثر بر بی انگیزگی تحصیلی در دانش آموزان و واکاوی عمیق تجربه زیسته آنان از فرایند کاهش میل به یادگیری است. این مطالعه با رویکرد کیفی–توصیفی و بر پایه ی تحلیل تماتیک انجام شده تا از منظری انسانی و زمینه محور، ساختارهای روان شناختی و اجتماعی دخیل در بی انگیزگی آشکار گردد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۴ دانش آموز متوسطه اول، مشاهده ی رفتارهای کلاسی، و بررسی پرونده های تحصیلی گردآوری شد. مثلث سازی داده ها برای افزایش اعتبار، در سه سطح مصاحبه–مشاهده، مصاحبه–پرونده و مشاهده–پرونده انجام گرفت.یافته ها نشان داد پنج تم اصلی در تجربه بی انگیزگی تحصیلی برجسته است: (۱) فقدان احساس خودکارآمدی، (۲) ادراک منفی از معلم و محیط مدرسه، (۳) فشارهای خانوادگی و انتظارات نامتناسب، (۴) تعارض میان ارزش های فردی و آموزشی، و (۵) تجربه ی شکست های پیاپی تحصیلی. تحلیل تعاملات مشاهده شده نیز حاکی از آن بود که واکنش های رفتاری نظیر کناره گیری از فعالیت کلاسی و سکوت طولانی، به خلق وخو و زبان منفی در گروه هم سالان دامن می زند. بررسی پرونده ها نشان داد که افت تحصیلی غالبا با رویدادهای خانوادگی پرتنش هم زمان بوده و چرخه ی بی انگیزگی را عملا تثبیت می کند.نتایج این پژوهش بر اهمیت رویکردهای پیشگیرانه در سطح مدرسه و خانواده، از جمله طراحی برنامه های مشاوره انگیزشی و تقویت ارتباط معلم–دانش آموز تاکید می کند. بینش حاصل می تواند مبنای تدوین راهبردهای تربیتی در مدارس باشد تا فرایند یادگیری برای دانش آموزان معنا دار و هدفمند گردد.

کلیدواژه ها:

بی انگیزگی تحصیلی ، مشاوره انگیزشی ، خودکارآمدی ، عوامل خانوادگی ، محیط مدرسه