راهبرد نوجوانان در عرصه سلامت جنسی: مطالعه ای کیفی در شهر مشهد

سلامت جنسی، مفهومی چندبعدی و پویا است که در بستر فرهنگی و اجتماعی نوجوانان ایرانی، معنا و تجربه خاصی می یابد. هدف پژوهش حاضر علاوه بر درک نوجوانان از سلامت جنسی، شناسایی تجربه زیسته و راهبردهای نوجوانان برای تقویت سلامت جنسی در مواجهه با چالش های ساختاری و فرهنگی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون، بر پایه مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۳۰ نوجوان ۱۵ تا ۱۹ساله از طبقات مختلف اجتماعی شهر مشهد و با روش نمونه گیری هدفمند انجام شد. یافته ها نشان داد که سلامت جنسی از دیدگاه نوجوانان در دو لایه تحلیل می شود: در لایه جنسی، سلامت جنسی تلفیقی از حفاظت جنسی، کامیابی روانی–جنسی، تعاملات عاطفی–جنسی، یکپارچگی زیستی–روانی و تحقق مندی جنسی است و در لایه جنسیتی، سلامت جنسی در قالب هنجارمندی بازنمایی می شود. راهبردهای نوجوانان در مواجهه با چالش های سلامت جنسی نیز در دو سطح شناسایی شد: در لایه جنسی، سلامت جنسی در قالب مضامینی همچون مهارگری جنسی، بهزیستی حمایتی، ادراک جنسی و کنشگری نیازمحور معنا یافته است و در لایه جنسیتی، سلامت جنسی از خلال پیوندهای هدفمند، زیست دینی و مهارگری جنسیتی تبیین می شود. براساس نتایج، تقویت آموزش بومی، حمایت ساختاری و ارتقای سواد جنسی متناسب با زمینه فرهنگی از الزامات ارتقای سلامت جنسی نوجوانان است. پیشنهاد می شود سیاست گذاران و برنامه ریزان، آموزش سلامت جنسی را با رویکردی جامع، تدریجی و حساس به زمینه های فرهنگی و دینی در برنامه های رسمی و غیررسمی نوجوانان لحاظ کنند.

کلیدواژه ها:

سلامت جنسی ، نوجوانان ، تجربه زیسته ، راهبردها ، تحلیل مضمون ، مشهد