مقایسه درصد کلونیزاسیون و تراکم اسپور قارچ های میکوریزا آربوسکولار در خاک زیر اشکوب سه گونه بوته ای مرتعی

چکیدهسابقه و هدفتعاملات بین قارچ های میکوریزا آربوسکولار و گیاهان نقش مهمی در عملکرد اکوسیستم ها دارند اما این تعاملات در رویشگاه های کوهستانی و سرد به خوبی شناخته نشده است. هدف از این تحقیق، بررسی تاثیر سه گونه بوته ای (زرشک، اسپرس خاردار و مای مرز) بر میزان کلونیزاسیون ریشه، جمعیت اسپور و تنوع گونه های قارچی در ریزوسفر گیاهان بود. مواد و روش هااین تحقیق در استان مازندران، جنوب شهرستان نور، ارتفاعات بلده در روستای هلو پشته انجام شد. ابتدا بازدید میدانی منطقه انجام و بعد ۱۳ قطعه نمونه به عنوان ۱۳ تکرار تعیین شد. در هر قطعه نمونه، سه گونه بوته ای مجاور هم حضور داشتند. نمونه برداری از خاک در بهار ۱۴۰۲ انجام شد. تعداد ۵۲ نمونه خاک ریزوسفر (به طوری که در هر قطعه نمونه، ۴ نمونه خاک زیر اشکوب بوته و یک نمونه از فضای بیرون از بوته) برداشت شد و ۳۹ نمونه ریشه انتخاب گردید. نمونه های خاک از عمق صفر تا ۳۰ سانتی متری در ۱۳ قطعه نمونه برداری شدند. برای مشاهده ساختارهای قارچی (وزیکول، آربوسکول و هیف)، نمونه های ریشه رنگ آمیزی گردیدند. همچنین، از هر نمونه خاک ۲۰۰ گرم برداشته شد و اسپورها با استفاده از روش شستشو، الک مرطوب و سانتریفوژ، در محلول ساکارز جداسازی و شمارش شدند. سپس اقدام به شناسایی آنها گردید.نتایجتنوع قارچ های میکوریزا آربوسکولار به طور قابل توجهی تحت تاثیر تاج گونه های مختلف بوته ای قرار دارد. در فضای بیرون از اشکوب بوته ها (شاهد)، Diversispora aurantia شناسایی شد، در حالی که در زیر تاج Onobrychis cornuta، قارچ های Glomus flavisporum و Acaulospora sp. یافت شدند. علاوه بر این، در زیر تاج Berberis integerrima، گونه های Gigaspora gigantea،Acaulospora colombiana و Acaulospora jejuensis شناسایی و در نمونه های خاک جمع آوری شده از زیر تاج Juniperus sabina، قارچ های Cetraspora pellucida و Glomus flavisporum مشاهده شدند. در میان این قارچ ها، جنس Acaulospora بیشترین فراوانی را داشت. از سوی دیگر، میزان کلونیزاسیون ریشه و تعداد اسپور میان گونه های مختلف بوته ای تفاوت معناداری را نشان داد. درصد کلونیزاسیون ریشه در گونه O. cornuta برابر با ۴۶/۷۹ درصد و تعداد اسپور ۴۰۳۸ در ۲۰۰ گرم خاک بود. این مقادیر برای گونه های J. sabina و B. integerrima به ترتیب ۴۶/۵۳ درصد و ۳۹۵۲ اسپور و ۳۰/۴۱ درصد و ۳۵۹۳ تعداد اسپور بودند.نتیجه گیرینتایج این پژوهش بر اهمیت تنوع گونه ای در بوته ای ها در رویشگاه های کوهستانی و سرد تاکید دارد و نقش بنیادین آنها را در شکل گیری جوامع قارچی و ارتقای کارکردهای زیست بومی برجسته می سازد. گیاهان بوته ای به عنوان محرک هایی کلیدی در تعاملات اکولوژیکی و پایداری عملکرد اکوسیستم ها شناخته می شوند.

کلیدواژه ها:

اسپور ، شناسایی مولکولی ، گیاهان بوته ای ، میکوریزا آربوسکولار