یافته هایی نو از زندگانی و آثار مولانا زین الدین علی منجم لاری ، یاد شده در سفرنامه پیترو دلاواله

از مولانا زین الدین علی منجم لاری، دانشمند سده یازدهم ه.ق، مکاتباتی انتشار یافته که از جانب پیترو دلاواله _جهانگرد مشهور ایتالیایی_ در دوره شاه عباس صفوی در موضوع علم نجوم برای او نوشته شده است. موضوع مکاتبات نشان از آشنایی این شخص از دستاوردهای علمی اروپا در زمینه نجوم و شان و جایگاه علمی او نزد دلاواله دارد. بررسی فهرست نسخه های خطی نشان می دهد که وی بر روی برخی از مهم ترین آثار نجومی دانشمندان ایرانی حاشیه هایی نوشته است. اما از این میان، یک مجموعه با موضوع نجوم در کتابخانه آکادمی علوم آذربایجان در شهر باکو نگه داری می گردد که یکی از آنها «رساله» مولانا زین الدین منجم لاری است. مقایسه این رساله که با عنوان «جدول استخراج سال های ۱۰۲۴، ۱۰۳۲، ۱۰۳۴، ۱۰۴۳ ه.ق» نام گذاری شده، نشان از مهارت او در موضوع تقویم، نجوم و اسطرلاب دارد. این مقاله برای نخستین بار، ضمن معرفی و بررسی این «رساله» به عنوان نخستین اثر شناخته شده از این دانشمند ایرانی و با مقایسه و بررسی دیگر نسخه های خطی که او بر آنها حاشیه نوشته و نیز سفرنامه پیترو دلاواله که نشان از دوستی و آشنایی عمیق این دو دارد، تاثیر و جایگاه او را در ورود دستاوردهای فکری علم نجوم در ایران، بررسی می کند.

کلیدواژه ها:

پیترو دلاواله ، رساله (جدول استخراج تقویم) ، لار ، مولانا زین الدین علی منجم لاری ، نجوم