نقش باورها و اعتقادات دینی در تقویت سرمایه اجتماعی کشور ایران

باورهای دینی عمیقا در بافت اجتماعی ایران ریشه دوانده اند و به طور گسترده ای به عنوان عاملی محوری در تقویت سرمایه اجتماعی در نظر گرفته می شوند. با این حال، دستیابی به درکی روشن و جامع از نقش پویای این باورها در تقویت همبستگی اجتماعی و پیشبرد تحول فرهنگی به دلیل محدودیت های پژوهشی موجود، پیچیده شده است. مطالعات دین داری در ایران، علی رغم گسترش نسبی، اغلب با ضعف هایی در طراحی مفهومی، انسجام روش شناختی و فقدان داده های طولی و قابل مقایسه مواجه بوده اند. این کاستی ها، ردیابی دقیق تحولات باورهای دینی و در نتیجه، ارزیابی صحیح تاثیر آنها بر سرمایه اجتماعی را دشوار ساخته است. این مقاله به بررسی انتقادی وضعیت مطالعات پیشین دین داری در ایران می پردازد. هدف آن برجسته کردن هم پتانسیل تحلیلی و هم محدودیت های ذاتی این مطالعات در درک رابطه پیچیده میان اعتقادات دینی و شکل گیری سرمایه اجتماعی است. ما تاکید می کنیم که ماهیت پراکنده داده های پیمایشی گذشته -که غالبا به تحلیل در سطح گویه ها محدود بوده و فاقد سازه های مفهومی قوی هستند- موانع قابل توجهی را برای ایجاد روندهای روشن یا استنتاج های علی در مورد این رابطه ایجاد می کند. با وجود این نقایص، این بینش های پراکنده همچنان برای بازسازی جنبه هایی از تاریخ دینی و اجتماعی ایران حیاتی هستند. در نهایت، این مقاله بر لزوم توسعه فوری پیمایش های منسجم تر، نظریه محور و از نظر روش شناختی دقیق تر تاکید می ورزد. چنین تلاش هایی برای درک موثر نقش چندوجهی باورهای دینی در تقویت سرمایه اجتماعی و هدایت تحول فرهنگی در ایران ضروری است و از این طریق، پژوهش های آتی را به سمت یافته های قابل اعتمادتر و تاثیرگذارتر رهنمون می سازد.

کلیدواژه ها:

ایران ، سرمایه اجتماعی ، باور دینی ، تحول فرهنگی