مقایسه تطبیقی مقام فنا از دیدگاه فلوطین، مثنوی مولانا و ملاصدرا

هر انسانی به میزان ظرفیت وجودی خود، تجلی گر برخی از صفات حق و دارای فضایل و کمالاتی است که می تواند با تکمیل دو قوه نظری و عملی، مسیر خود را به سوی حق ادامه دهد تا به مقام فنا دست یابد. در اندیشه فلوطین، مولانا و ملاصدرا، انسان کامل در سلوک عرفانی خود با دو بال معرفت و بندگی این مسیر را تا پایان طی می کند و منازل کمال را پشت سر می گذارد. با برداشتن حجاب های بین خود و ذات حق، او به مقام فنا می رسد و محبوب ازلی خود را که منبع همه زیبایی هاست، در می یابد. این محبوب در اندیشه مولانا و ملاصدرا منشاء دینی دارد، در حالی که در اندیشه فلوطین، ریشه در گرایش های غیر دینی پیدا می کند.اهمیت مقام فنا، که به نوعی عرفان فلوطین را با عرفان مولوی و ملاصدرا پیوند می زند، ایجاب می کند که در این نوشتار بر پایه روش کتابخانه ای و به شیوه توصیفی–تحلیلی، به بررسی و مقایسه مقام «فناء فی الله» و «بقاء بالله» در آثار این سه اندیشمند پرداخته شود. همچنین، ضمن بیان مراحل سلوک، به تفاوت ها و شباهت هایی که میان اندیشه های مولانا، ملاصدرا و فلوطین در این زمینه وجود دارد، اشاره شده است.

کلیدواژه ها:

فلوطین ، مولانا ، ملاصدرا ، عشق ، مقام شهود ، مقام فنا