اثرات حقوقی قراردادهای هوشمند بر اصل حاکمیت اراده در حقوق قراردادهای ایران

گسترش فناوری های دیجیتال و ظهور فناوری زنجیره بلوکی موجب شکل گیری نسل تازه ای از قراردادها شده است که با عنوان «قراردادهای هوشمند» شناخته می شوند. این نوع قراردادها برخلاف قراردادهای سنتی، نه در قالب کاغذ یا گفت وگوهای شفاهی، بلکه با استفاده از کدهای رایانه ای و دستورات از پیش تعیین شده میان طرفین اجرا می گردند.قراردادهای هوشمند بر پایه فناوری بلاک چین، اجرای خودکار و غیرقابل تغییر تعهدات را ممکن می سازند و بدین سان مفهوم سنتی «اراده طرفین» را دگرگون کرده اند. اصل حاکمیت اراده در حقوق ایران، که بر آزادی و رضایت طرفین در ایجاد و تغییر قراردادها استوار است، در این بستر هم تقویت و هم تحدید می شود: از یک سو شفافیت اجرا و جلوگیری از تفسیر نادرست مفاد، نشانه ای از تعمیق اراده طرفین است؛ اما از سوی دیگر، حذف امکان فسخ یا تعدیل پس از ثبت کد، آزادی اراده را محدود می کند. نتیجه تحقیق نشان می دهد که برای حفظ جایگاه اراده انسانی، باید مقرراتی مشخص در قانون تجارت الکترونیکی یا مدنی ایران برای تبیین اعتبار، تفسیر و مسوولیت ناشی از قراردادهای هوشمند وضع گردد.

کلیدواژه ها:

قرارداد هوشمند ، بلاک چین ، حاکمیت اراده ، حقوق ایران ، تجارت الکترونیکی