تحلیل تحول الگوهای یاددهی در عصر پسا هوش مصنوعی: باز تعریف نقش معلم در آموزش ابتدایی آینده محور

در سال های اخیر، گسترش شتابان فناوری های هوش مصنوعی و به ویژه ظهور مدل های مولد زبانی و سامانه های خودیادگیر، زمینه ساز شکل گیری مرحله ای نو در آموزش به نام «عصر پسا هوش مصنوعی» شده است. در این عصر، الگوهای یاددهی سنتی که بر محور انتقال دانش از معلم به فراگیر استوار بودند، جای خود را به نظام های پویا، داده محور و شخصی سازی شده ای داده اند که در آن یادگیری به عنوان فرایندی باز، تعاملی و مستمر بازتعریف می شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل عمیق تحولات الگوهای یاددهی در بستر فناوری های نوین، به ویژه در دوره ابتدایی، و بازشناسی نقش نوین معلم در این بستر نوظهور انجام شده است.روش پژوهش، مرور تحلیلی و تفسیر انتقادی ادبیات علمی (۲۰۲۰–۲۰۲۵) با تمرکز بر مطالعات آینده پژوهی تربیتی است. یافته ها حاکی از آن است که آموزش در عصر پسا هوش مصنوعی با سه ویژگی بنیادین تعریف می شود: الف) جایگزینی الگوهای تدریس خطی با ساختارهای تطبیقی و چندمسیره؛ ب) تغییر نقش معلم از «منتقل کننده دانش» به «معمار تجربه های یادگیری»؛ و ج) ترکیب عقلانیت انسانی با توان پردازش الگوریتمی برای خلق یادگیری شخصی سازی شده.در چنین بستری، معلم نه به عنوان منبع نهایی دانایی، بلکه به مثابه یک تسهیل گر شناختی، مربی اخلاقی و تحلیلگر داده های تربیتی عمل می کند.نتیجه نهایی پژوهش بیانگر آن است که موفقیت آموزش ابتدایی آینده، وابسته به بازتعریف عمیق نقش معلمان و تحول در فلسفه تعلیم و تربیت است؛ به گونه ای که انسان و هوش مصنوعی در یک رابطه هم افزا و معنادار برای پرورش نسل آینده همکاری کنند. بنابراین، سیاست گذاری آموزشی باید بر توسعه سواد هوش مصنوعی معلمان، بازطراحی برنامه های درسی بر پایه تفکر محاسباتی و ارتقای اخلاق حرفه ای مبتنی بر داده تمرکز یابد تا مسیر دستیابی به عدالت آموزشی و رشد انسان محور هموار گردد.

کلیدواژه ها:

پسا هوش مصنوعی ، آموزش ابتدایی ، نقش معلم ، یادگیری شخصی سازی شده ، تحول الگوهای یاددهی ، آینده پژوهی تربیتی