کاربرد هوش مصنوعی، گفتاربهنوشتار و متنخوان (TTS/STT) در بهبود سواد خواندن و نوشتن دانشآموزان با نارساخوانی و کمبصری: مرور نظاممند مطالعات ۲۰۲۱–۲۰۲۵

این مرور نظاممند به بررسی اثربخشی فناوریهای متنخوان (Text-to-Speech)، گفتاربهنوشتار (Speech-to-Text) و بهکارگیری الگوریتمهای هوش مصنوعی در بهبود سواد خواندن و نوشتن دانشآموزان دارای نارساخوانی و دانشآموزان کمبینا در آموزشوپرورش میپردازد. با جستوجوی نظاممند در ERIC، Scopus، Web of Science، PubMed و Google Scholar در بازه ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، مرورها و مطالعات تجربی مرتبط شناسایی و سنتز مضمون انجام شد. یافتهها نشان میدهد: (۱) ابزارهای TTS درک مطلب و پایداری توجه را در دانشآموزان نارساخوان بهبود میدهند؛ (۲) مداخلات STT کیفیت تولید متن، طول نوشته و صحت املا را در دانشآموزان با نیازهای ویژه افزایش میدهد؛ (۳) سامانههای هوش مصنوعی—از جمله مدلهای زبانی مولد و سامانههای بازشناسی گفتار—با فراهمکردن بازخورد بلادرنگ و مسیرهای یادگیری شخصیسازیشده، نتایج تحصیلی را ارتقا میدهند؛ و (۴) چالشهایی شامل حریم خصوصی داده، آمادگی معلم، تناسب ابزار با تکلیف و عدالت دیجیتال وجود دارد. بر این اساس، چارچوبی عملی برای انتخاب و استقرار تدریجی فناوری در مدرسههای استثنایی پیشنهاد میشود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ویژه ، متنخوان (TTS) ، گفتاربهنوشتار (STT) ، کمبصری ، نارساخوانی ، سواد پایه