تحلیل تطبیقی نقش ادله الکترونیک و داده های تولیدشده توسط هوش مصنوعی در کشف و اثبات جرائم

این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی نقش، اعتبار و چالش های ادله الکترونیک و به ویژه داده های تولیدشده توسط هوش مصنوعی در فرآیند کشف و اثبات جرائم در نظام های حقوقی مختلف انجام شده است. روش: مطالعه حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکردی تطبیقی، به واکاوی قوانین و رویه های قضایی در نظام های «خصومتی» (مانند ایالات متحده آمریکا) و «تفتیشی» (مانند آلمان) می پردازد. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که داده های تولیدشده توسط هوش مصنوعی (از جمله پیش بینی وقوع جرم، تحلیل کلان داده ها و گزارش های سیستم های خودگردان) اگرچه موجب تسریع و افزایش دقت در کشف جرائم شده اند، اما به دلیل ماهیت «جعبه سیاه»، پیچیدگی الگوریتمی و خطر وجود سوگیری در داده های آموزشی، معیارهای سنتی اعتبارسنجی ادله از جمله «شفافیت»، «قابلیت ارزیابی مستقیم توسط دادگاه» و «تضمین صحت» را با چالش های بنیادین مواجه ساخته اند. نظام خصومتی با تکیه بر «قاعده استثنای ادله» و حق طرفین برای بررسی دقیق مدرک، و نظام تفتیشی با محوریت «اصل تحقیق قضایی» و «ارزیابی کارشناسی»، هر یک پاسخ های متفاوتی به این چالش ها داده اند که هیچ یک به تنهایی کامل نیست. در نهایت این مقاله نتیجه می گیرد که رویکرد بهینه، ایجاد یک چارچوب حقوقی ترکیبی و نوآورانه است. این چارچوب می بایست با تلفیق «حق دفاع و مواجهه طرفین» از نظام خصومتی و «تکلیف دادگاه به اخذ نظر کارشناسی مستقل و شفاف» از نظام تفتیشی، استانداردهای جدیدی برای «قابلیت استناد»، «اعتبارسنجی فنی» و «تضمین حقوق بنیادین متهم» در مواجهه با این ادله نوظهور تعریف کند.

کلیدواژه ها:

ادله الکترونیک ، هوش مصنوعی ، کشف جرم ، تحلیل تطبیقی.