نقش اندیشه مرگ اندیشی در نهج البلاغه در ارتقای مسئولیت پذیری اجتماعی کارکنان آرامستان ها و خدمات شهری

عنوان: نقش اندیشه مرگ اندیشی در نهج البلاغه در ارتقای مسئولیت پذیری اجتماعی کارکنان آرامستان ها و خدمات شهریاندیشه مرگ اندیشی، به عنوان یکی از محورهای بنیادین آموزه های نهج البلاغه، نه تنها در حوزه فردی به تقویت معنویت و خودکنترلی می انجامد، بلکه ظرفیت بالایی برای ارتقاء مسئولیت پذیری اجتماعی دارد. این مقاله با هدف بررسی تاثیر مفاهیم مرگ، معاد و عبرت گیری از گذشتگان در قالب آموزه های امیرالمومنین(ع) در نهج البلاغه بر رفتار و نگرش کارکنان آرامستان ها و حوزه خدمات شهری، به روش توصیفی–تحلیلی و با رویکرد کاربردی تنظیم شده است.در بخش نظری تحقیق، گزاره های مرتبط با مرگ اندیشی از نهج البلاغه استخراج و دسته بندی شد: یادآوری فناپذیری انسان و زهد در دنیا، تاکید بر حقیقت معاد به عنوان مبنای پاسخگویی، و عبرت گیری از سرنوشت اقوام پیشین. این مضامین به مثابه مدل ذهنی و اخلاقی، چارچوبی را شکل می دهند که شخص را به درک عمیق تر از وظایف اجتماعی و رعایت حقوق دیگران سوق می دهد.در بخش میدانی، جامعه آماری شامل کارکنان آرامستان های فعال و نیروهای خدمات شهری در سه منطقه منتخب شهری بررسی شد. داده ها از طریق پرسشنامه نیمه بسته و مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری گردید. نتایج نشان داد که آشنایی با آموزه های نهج البلاغه، خصوصا مضامین مرگ اندیشی، رابطه مثبت و معناداری با شاخص های مسئولیت پذیری اجتماعی دارد؛ به ویژه در مولفه های امانت داری در انجام وظیفه، رعایت شان متوفیان و خانواده های ایشان، و توجه به آسایش و کرامت شهروندان در محیط های عمومی.یافته های تحلیل آماری توصیفی و مضمون یابی کیفی حاکی از آن است که مرگ اندیشی موجب ارتقاء خودآگاهی اخلاقی و پیش بینی پیامدهای رفتار از منظر اخروی می گردد، که خود به نوعی ارزیابی درونی مستمر منجر می شود. همچنین مدیران آرامستان ها و حوزه خدمات شهری بر این اعتقاد بودند که ترویج این مفاهیم از طریق دوره های آموزشی، جلسات گفت وگو و انتقال تجربه، در کاهش خطا، افزایش تعامل مثبت با شهروندان و تقویت حس مسئولیت گروهی موثر است.نتایج تحقیق تاکید دارد که استفاده هدفمند از آموزه های مرگ اندیشی نهج البلاغه می تواند به یک سیاست فرهنگی–سازمانی تبدیل شود که هم سطح عملکرد حرفه ای کارکنان را بالا می برد و هم کیفیت خدمات شهری را به لحاظ اخلاقی ارتقاء می دهد. از منظر مدیریتی، پیشنهاد می شود این مضامین به صورت ساختارمند در برنامه های آموزشی و دستورالعمل های رفتاری سازمان های مرتبط گنجانده شود، و برای سنجش اثرگذاری، شاخص های مسئولیت پذیری اجتماعی قبل و بعد از اجرای برنامه ها مورد ارزیابی قرار گیرد.این مقاله با تلفیق لایه معرفتی–دینی با الگوهای رفتاری سازمانی، مدلی سه محور (مضمون اندیشه مرگ، قالب آموزش و ارزیابی عملکرد) ارائه کرده است که می تواند به عنوان راهبردی عملی در مدیریت شهری مورد استفاده قرار گیرد. با عنایت به محدودیت های تحقیق از نظر دسترسی به همه کارکنان و زمان محدود مطالعه، انجام تحقیقات تطبیقی در شهرهای دیگر و بررسی اثرات بلندمدت این رویکرد پیشنهاد می شود. به طور کلی، یافته ها نشان می دهد که پیوند آموزه های نهج البلاغه با کارکردهای خدمات شهری نه فقط جنبه معنوی و فرهنگی را ارتقا می دهد، بلکه به نهادینه سازی مسئولیت پذیری اجتماعی در سطوح فردی و سازمانی منجر می گردد.

کلیدواژه ها:

نهج البلاغه ، مرگ اندیشی ، مسئولیت پذیری اجتماعی ، کارکنان آرامستان ، خدمات شهری ، معاد ، عبرت از گذشتگان ، مدیریت فرهنگی