بررسی تاثیر به کارگیری روش یادگیری مبتنی بر مسئله بر درک مفاهیم ژنتیک، تفکر انتقادی و انگیزش یادگیری دانش آموزان

هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر به کارگیری روش یادگیری مبتنی بر مسئله (Problem-Based Learning: PBL) بر درک مفاهیم ژنتیک، تفکر انتقادی و انگیزش یادگیری دانش آموزان دبیرستانی است. با توجه به ماهیت پیچیده مفاهیم زیست شناسی و به ویژه ژنتیک، ضرورت دارد راهبردهایی مورد استفاده قرار گیرند که علاوه بر انتقال مفاهیم علمی، توانایی تحلیل، استدلال و حل مسئله را در دانش آموزان تقویت کنند. در این مطالعه، از روش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل استفاده شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه یازدهم رشته تجربی در یکی از مدارس دولتی شهر تهران بود که از میان آنان ۶۰ نفر با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۳۰ نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت ۸ هفته با استفاده از روش یادگیری مبتنی بر مسئله آموزش دیدند، در حالی که گروه کنترل از روش سنتی مبتنی بر سخنرانی و یادگیری حافظه محور استفاده کرد. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون درک مفاهیم ژنتیک، پرسشنامه تفکر انتقادی کالیفرنیا و مقیاس انگیزش یادگیری پینتریچ بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که بین دو گروه از نظر درک مفاهیم ژنتیک، تفکر انتقادی و انگیزش یادگیری تفاوت معناداری وجود دارد (p < ۰.۰۱) و روش یادگیری مبتنی بر مسئله باعث افزایش قابل توجه در هر سه متغیر شد. یافته ها بیانگر اثربخشی رویکرد PBL در ارتقای یادگیری عمیق و مهارت های شناختی دانش آموزان است. بر اساس نتایج این پژوهش، پیشنهاد می شود معلمان زیست شناسی با طراحی موقعیت های یادگیری مسئله محور، زمینه ی پرورش تفکر و درگیری شناختی دانش آموزان را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر مسئله ، درک مفاهیم ژنتیک ، تفکر انتقادی ، انگیزش یادگیری ، آموزش زیست شناسی ، یادگیری فعال