واکاوی قابلیت تبدیل تهدید به فرصت به مثابه قابلیت راهبردی در محیط های باپا: مطالعه موردی تحریم های ایران

محیط های بی ثبات، آشفته، پیچیده و مبهم (باپا)، چارچوبی کلیدی برای تحلیل شرایط پویای کسب وکار در جهان معاصر فراهم می کند. تحریم های اقتصادی غرب علیه ایران به عنوان یک تهدید راهبردی چندبعدی، نمونه ای برجسته از این محیط هاست که اقتصاد کشور را با چالش های عمیق مواجه کرده است. این پژوهش کیفی با رویکرد مطالعه موردی، چارچوبی یکپارچه برای تبدیل تهدید تحریم ها به فرصت های راهبردی در محیط باپا ارائه می دهد. این نوآوری نظری، شکاف موجود در ادبیات مدیریت راهبردی را پر می کند که عمدتا بر اثرات منفی تحریم ها متمرکز بوده و کمتر به فرآیندهای نظام مند تبدیل تهدید به فرصت پرداخته است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۶ خبره (مدیران ارشد، سیاستگذاران و اساتید دانشگاه) و تحلیل اسناد معتبر گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شدند. یافته ها سه مضمون اصلی را شناسایی کردند: ساز و کارهای درون سازمانی (نوآوری فناورانه، چابکی راهبردی، توسعه برند داخلی)، ساز و کارهای برون سازمانی (دیپلماسی اقتصادی، تقویت همکاری های منطقه ای) و عوامل زمینه ای (تقویت سرمایه انسانی متخصص و توسعه اکوسیستم نوآوری). این مطالعه نشان می دهد که تحریم های اقتصادی با وجود چالش ها، می توانند از طریق فعال سازی این ساز و کارها، به خوداتکایی، تاب آوری و مزیت رقابتی منجر شود. چارچوب پیشنهادی با مطالعات جهانی بنت و لموین (۲۰۱۴) و تیس (۲۰۱۲) همسو است و راهنمایی عملی برای سیاست گذاران و مدیران در مدیریت راهبردی محیط های پویا ارائه می دهد و قابلیت تعمیم به سایر کشورهای تحت تحریم را دارد.

کلیدواژه ها:

تبدیل تهدید به فرصت ، تحریم های اقتصادی ، محیط باپا (VUCA) ، قابلیت راهبردی ، تاب آوری ملی