مطالعه تطبیقی نظریه نجومی ابوریحان بیرونی (۳۶۲ ۴۴۲ ه.ق) با نگاره موقعیت آسمان ها در زمان ولادت اسکندر مکتب شیراز دوره تیموری (۸۰۷ ۸۶۲ ه.ق) محفوظ در کتابخانه انستیتوی ولکام لندن

نگارگری ایرانی از دیرباز پیوندی ناگسستنی با ادبیات و کتاب آرایی داشته است. در مکتب نگارگری شیراز در زمان اسکندر سلطان که فردی هنردوست بود و طبع شعر نیز داشت، گلچین های زیادی کتاب آرایی شده است؛ درواقع این گلچین ها مجموعه ای از گزیده آثار ادبی، علمی و تاریخی هستند که در این گلچین ها به صورت یک نسخه واحد کتابت شده اند. ازجمله این گلچین ها، گلچین رساله ولادت اسکندر است. در این پژوهش با تحلیل و تطبیق نگاره ولادت اسکندر با آراء احکام نجوم ابوریحان بیرونی، بازتاب احکام نجوم در نگارگری ایرانی را نمایان می کند و نقاط مشترک و متضاد بین آن دو را بررسی می نماید. این پژوهش به این پرسش ها پاسخ می دهد: نگاره ولادت اسکندر با مبنای نگاه به نجوم چگونه به تصویر کشیده شده است؟ این نگاره چگونه با آراء احکام نجوم بیرونی قابل تطبیق است؟ این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای و فیش برداری انجام شده است. یافته های این پژوهش نشان دهنده این است که نگاره ولادت اسکندر هرچند بر مبنای مخالفت بیرونی با احکام نجوم نیست ولی با مسائلی که او در این باب مطرح کرده است مشابهت و مطابقت دارد و این نگاره بر پایه احکام نجوم تصویرپردازی شده است.

کلیدواژه ها:

ابوریحان بیرونی ، نجوم ، نگارگری ایرانی ، مکتب شیراز ، اسکندر سلطان