زیست شناسی سوسک برگخوار لور Altica viridula (Col.: Chrysomelidae)، آفت مهم درخت لور Carpinus orientalis (Fagales: Betulaceae) در استان مازندران

با پایش منظم جنگل های استان مازندران طی سال های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳، از روی درخت لور Carpinus orientalis Mill. که در ارتفاعات میان بند جنگلهای استان های سمنان، گلستان، مازندران، گیلان، اردبیل و آذربایجان شرقی پراکنش دارد آفت مهم برگخوار کک لور Altica viridula Weise از جنگلهای مرزن آباد و رویان استان مازندران جمع آوری شد و مراحل زندگی و زیست شناسی در شرایط صحرایی و آزمایشگاهی مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد زمان ظهور حشرات نسل زمستان گذران در طبیعت از اواخر فروردین و اوج ظهور اواسط اردیبهشت می باشد. سوسک های بالغ زمستان گذران به آزمایشگاه منتقل و روی برگ های تازه درخت لور پرورش داده شدند. شرایط آزمایش، شرایط معمولی اتاق شامل دوره نوری ۱۳ ساعت روشنایی ، ۱۱ ساعت تاریکی، دمای ۱±۲۵ درجه سلسیوس و رطوبت نسبی ۱۵±۵/۷۲ درصد بود. مطالعات در آزمایشگاه بر پایه طرح کاملا تصادفی در ۲۰ تکرار انجام شد و هر ظرف پرورش (حاوی یک جفت حشره کامل نر و ماده) به عنوان یک تکرار در نظر گرفته شد. هر چهار روز یک بار برگ تازه در اختیار لاروها و حشرات کامل قرار گرفت. در آزمایشگاه هر روز اطلاعات مرتبط با زیست شناسی آفت به طور دقیق ثبت شد. متوسط طول دوره قبل از تخمگذاری ۰۳/۱±۸/۴ روز، متوسط طول دوره تخم گذاری ۸/۰±۱/۶ روز، میانگین تعداد تخم گذاشته شده ۴۲/۱۰±۳۳/۲۵ عدد، طول دوره جنینی ۱/۱±۴/۷ روز و درصد تخم های تفریخ شده ۱۸/۲±۱/۹۱ و میانگین طول عمر حشرات نر و ماده به ترتیب ۰۸/۵±۲/۸۶ و ۹۰/۴±۵/۸۶ بود. این آفت تعداد سه سن لاروی دارد و حشرات بالغ بعد از میانگین شش روز از شفیره خارج شدند. در آزمایشگاه دو نسل کامل ایجاد کرد. مطالعات در صحرا در جنگل مرزن آباد و روی درختان لور بر پایه طرح کاملا تصادفی در ۳۰ تکرار انجام شد و هر شاخه درخت محصور شده با یک جفت حشره بالغ به وسیله توری به عنوان یک تکرار در نظر گرفته شد. نمونه برداری به منظور تعیین زمان جفتگیری و تخم گذاری سوسک بالغ، در نیمه دوم فروردین هر ۴ روز یک بار با تور حشره گیری و آسپیراتور انجام شد و در ادامه هر هفته یک بار برای بررسی سایر مراحل زندگی آفت، صورت گرفت. متوسط دوره قبل از تخمگذاری ۳/۱±۷/۶ روز، میانگین طول دوره تخم گذاری ۲/۱±۰۱/۷ روز، میانگین تعداد تخم گذاشته ۴۴/۶±۵/۱۹ عدد، میانگین دوره جنینی ۹/۰±۲/۸ روز و طول عمر حشرات نر و ماده به ترتیب ۲۵/۴±۲/۶۱ و ۳۷/۳±۴۵/۶۲ بود. در نتیجه، با توجه به تک نسلی بودن این آفت در طبیعت و همخوان بودن مراحل زیست شناسی در پرورش آزمایشگاهی، می توان این آفت را در سایر مناطق جنگلهای هیرکانی که میزبان آن وجود دارد رصد کرد و از طغیان احتمالی آن جلوگیری کرد.

کلیدواژه ها:

کک لور ، زیست شناسی ، جنگل ، رویشگاه هیرکانی