توزیع مکانی شاخص کیفیت خاک در خاک های شور و سدیمی دریاچه ارومیه با استفاده از روش کریجینگ و IDW

ارزیابی کیفیت خاک به منظور مدیریت پایدار اراضی، نقش برجسته ای در تشخیص وضعیت مناطق دچار تخریب خاک به ویژه خاک های شور و سدیمی ایفا می کند. این مطالعه با هدف تعیین توزیع مکانی شاخص کیفیت خاک (Soil Quality Index-SQI) در اراضی شور و سدیمی حاشیه دریاچه ارومیه با استفاده از روش های زمین آماری کریجینگ و وزن دهی عکس فاصله (IDW) انجام شد. بدین منظور، ۸۲ نمونه خاک از عمق ۳۰–۰ سانتی متری جمع آوری و ۲۴ ویژگی فیزیکی، شیمیایی و فلزات سنگین خاک آنالیز شدند. شاخص کیفیت خاک با استفاده از دو رویکرد خطی و غیرخطی محاسبه شد. همچنین، حداقل مجموعه داده (Minimum Data Set – MDS) شامل ۸ متغیر هدایت الکتریکی (EC)، درصد سیلت، کربن آلی (OC)، چگالی ظاهری (BD)، کادمیوم (Cd)، رس، کربنات کلسیم (CaCO₃) و سرب (Pb) شناسایی شد که بیش از ۷۸% از واریانس کل داده ها را تبیین کردند. نتایج نشان دادند که شاخص کیفیت خاک در منطقه دارای تغییرپذیری مکانی متوسطی است و الگوی آن از غرب به شرق منطقه کاهش می یابد. مقایسه روش های درون یابی نشان داد که روش کریجینگ در مدل خطی و روش IDW در مدل غیرخطی دقت بیشتری دارند. همچنین، مدل کروی با دامنه تاثیر متغیر بین ۶۱۳۰ تا ۲۰۶۱۰ متر بهترین برازش را با سمیواریوگرام های تجربی داشت؛ بنابراین، استفاده از شاخص کیفیت خاک در کنار روش های زمین آماری ابزاری موثر برای شناخت تغییرپذیری مکانی خاک و برنامه ریزی مناسب در مدیریت اراضی شور و سدیمی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

Spatial distribution soil quality index ، Total data set ، Minimum data set ، Kriging ، IDW ، توزیع مکانی شاخص کیفیت خاک ، مجموعه کل داده ها ، مجموعه حداقل داده ها ، کریجینگ ، وزن دادن عکس فاصله