برآورد هزینه های اقتصادی ناشی از تخریب جنگل های پده در حاشیه رودخانه تجن

محیط زیست مجموعه بسیار عظیم و درهم پیچیده ای از اجزا و عوامل گوناگون است که براثر یک روند و تکامل تدریجی موجودات زنده و اجزای سازنده سطح زمین شکل گرفته است یکی از این اکوسیستم­های موثر بر زندگی انسان و سایر موجودات اکوسیستم جنگلی است که برای ادامه حیات بشر و سایر موجودات زنده در جهان وجود آن ضرورت دارد و از مهم ترین پارامترهای ورودی در اکوسیستم­های جنگلی میزان بارندگی و دبی رودخانه­ها می­باشند، گونه پده ازجمله گونه های درختی است که در مناطق خشک و نیمه خشک در حاشیه رودخانه ها به صورت طبیعی رویش دارد. عامل اصلی شکل گیری توده های بذر زاد پده، حالت پیچان بودن رودخانه تجن و از طرفی بالا بودن سطح سفره آب زیرزمینی در این مناطق می­باشد. متاسفانه طی سالیان اخیر کاهش بارندگی و دبی آب رودخانه تجن باعث خسارت­ به محیط زیست و جنگل پده در دشت سرخس شده است. در این مطالعه جهت برآورد میزان تخریب جنگل از روش­ سنجش ازدور از تصاویر سنجنده­های landsat۸ و landsat۷ در طی سال­های ۱۳۸۱ الی ۱۴۰۲ استفاده گردیده و برآورد ارزش خسارت واردشده از روش انتقال منافع انجام شده است. ارزش کل زیان­های اکوسیستمی جنگل پده در سرخس برابر با ۱۸۷،۸۰۶ دلار و معادل ۳۳/۹،۵۸۰ میلیون ریال برآورد گردید که بیشترین ارزش­ها به ترتیب مربوط به کارکرد حفاظت خاک (جلوگیری از فرسایش و حفظ مواد غذایی خاک) ۴۳ درصد، کارکرد تولیدی جنگل (مواد خام و تولید غذا) ۷۹/۲۳ درصد و کارکرد تنظیم هوا (ترسیب کربن و تولید اکسیژن) ۲۳/۱۶ درصد بوده است. این میزان خسارت برابر با ۸/۰% از درآمد سرانه بخش کشاورزی در استان خراسان است که نشان دهنده اهمیت این اکوسیستم طبیعی در دشت سرخس می­باشد. پیشنهاد می­شود ضمن تلاش برای کند کردن روند تخریب جنگل­های پده - برنامه احیاء جنگل­های این منطقه در دستور کار قرار بگیرد. همچنین بایستی از طریق ظرفیت­های موجود در وزارت امور خارجه در مجامع بین المللی، نسبت به دریافت حق آب ایران و آب موردنیاز اکوسیستم جنگل و رودخانه­ی هریررود مطابق تعهدات بین­المللی و دو جانبه بین ایران و افغانستان اقدام گردد.

کلیدواژه ها:

ارزش گذاری محیط زیست ، انتقال منافع ، دشت سرخس ، رودخانه هریررود