سنجش آثار رفاه اقتصادی سیاست های منتخب بخش کشاورزی ایران

تامین امنیت غذایی با تاکید بر تولید داخلی و استفاده بهینه از منابع تولید در پهنه های مختلف کشور نیازمند رشد و توسعه کشاورزی است. مقایسه دولت ها در سیاستگذاری، با ارزیابی میزان رفاه ایجاد شده سیاست ها نسبت به زمانی که مداخله وجود ندارد، صورت می گیرد. در این پژوهش به منظور سنجش آثار رفاهی سیاست های منتخب دولت، با استفاده از پهنه بندی اقلیمی سازمان فائو و با در نظر گرفتن اطلاعات سال پایه ۱۳۹۸ ، تدوین الگوی بخشی منطبق بر مدل برنامه ریزی ریاضی مثبت منطقه ای و ارزیابی سیاست ها در قالب ۴ بسته سیاستی مصرفی، تولیدی، تجاری و مدیریت منابع آبی صورت گرفت. نتایج نشان داد مجموع مازاد اجتماعی ناشی از فعالیت های زراعی و دامی معادل ۲۳۶۳۵۲۹ میلیارد ریال بوده که از این مقدار مجموع رفاه تولیدکنندگان ۱۳۶۱۴۲۷ میلیارد ریال و مجموع رفاه مصرف کنندگان ۱۸۵۴۵۰ میلیارد ریال به دست آمد. نتایج کاربست راه گزین های اعمال شده در بسته سیاستی مصرفی و تولیدی به ترتیب ۱۵/۲ و ۲۲/۳ درصد کاهش رفاه مصرف کنندگان و در بسته سیاستی تجاری و مدیریت منابع آب به ترتیب ۶۹/۷ و ۱۸/۳ درصد افزایش رفاه مصرف کنندگان را به همراه داشته است. بررسی تاثیر راه گزین تعدیل سیاست های تولیدی بر رفاه تولید کنندگان حاکی از کاهش ۳/۷ درصدی بوده و در کاربست بهبود تراز تجاری افزایش ۸۱/۱۴ درصدی را به همراه داشته است. همچنین حداکثر افزایش راندمان آبیاری در بسته سیاستی مدیریت منابع آب معادل ۲/۷ درصد افزایش رفاه تولید کنندگان را ایجاد کرد. با توجه به نتایج توصیه می گردد از راه گزین های سیاستی بهره ور نظیر توسعه بازار مبتنی بر تحقیق و توسعه که تعارضی با منافع مصرف کنندگان ندارند استفاده گردد. همچنین دولت پرداخت های حمایتی خود را متناسب با سرمایه گذاری های مولد در این بخش صورت داده و با واگذاری تسهیلات کم بهره امکان نوسازی زیرساخت ها جهت افزایش بهره وری نهاده ها و کاهش قیمت تمام شده محصولات را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

رفاه اقتصادی ، سیاست کشاورزی ، پهنه های اقلیمی ، الگوی بخشی ، مدل برنامه ریزی ریاضی منطقه ای