فرهنگ زیست برآمده از رسم آیینی؛ نمونه پژوهش: تعزیه روز یازدهم محرم روستای تلاوک، استان مازندران

تعزیه (شبیه خوانی) که با باورهای آیینی پیوند دارد، در پیکربندی و سمت وسو دادن به فرهنگ زیست مردم اثرگذار است. ازاین رو، تعزیه امام حسین(ع) روستای تلاوک به عنوان نمونه پژوهش برگزیده شد. این روستا یکی از روستاهای استان مازندران در بخش دودانگه شهرستان ساری است که از دوران قاجار تاکنون، پیوسته در روز یازدهم محرم تعزیه برگزار می کند. پرسش پژوهش این است که آیا تعزیه روستای تلاوک، ساختاری فرهنگی پدید آورده است؟ و اگر چنین است، چه نمودها و نشانه هایی دارد؟ رویکرد پژوهش کیفی است و داده ها از روش بررسی میدانی، زندگی در روستا، ارزیابی تعزیه و رویدادهای هم پیوند با آن و نیز گفت وگو با دانایان و کهنسالان در دو دهه گردآوری شده اند. انگیزه پژوهش، بررسی و ارزیابی پیوند میان تعزیه و مردمان است. برآیند پژوهش نشان می دهد تعزیه در روستای تلاوک، هم فرهنگ زیست ناملموس (باور و رفتار گروهی مردم) پدید آورده است و هم فرهنگ زیست ملموس (بافت کالبدی روستا). یافته های پژوهش نمایان کرده اند که با برگزاری تعزیه امام حسین(ع)، شیفتگی به حسین بن علی(ع) و کارزار کربلا گسترده تر شده و رفتارها و باورهایی در راستا با آن پدید آمده اند. این شیفتگی و باورمندی با پیوستگی و ماندگاری تعزیه امام حسین(ع) در روستای تلاوک هم راستاست.

کلیدواژه ها:

تعزیه ، شبیه خوانی ، رسم آیینی ، نمایش آیینی ، فرهنگ زیست ، روز یازدهم محرم ، روستای تلاوک